Νέα κυκλοφορία - «Ο τυφλός καθρέφτης» του Γιόζεφ Ροτ

Σε αυτό το βιβλίο συστεγάζονται το ομώνυμο κείμενο «Ο τυφλός καθρέφτης», με τον υπότιτλο «ένα μικρό μυθιστόρημα», καθώς και το «Απρίλης, η ιστορία μιας αγάπης», δημοσιευμένα αμφότερα το 1925.

Συγγραφέας: Joseph Roth
Τίτλος πρωτοτύπου: Der blinde Spiegel
Είδος έργου: Νουβέλα
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: 1925
Ελληνικός τίτλος: Ο τυφλός καθρέφτης
Μετάφραση: Γιώργος Δεπάστας
Εκδόσεις: Κριτική
Έτος έκδοσης: 2022

«Ο τυφλός καθρέφτης» αφηγείται τη δύσκολη ζωή της μικρής Φίνι στη Βιέννη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Η Φίνι μεγαλώνει σε ένα φτωχό και πικρόχολο περιβάλλον, εργάζεται σε ένα δικηγορικό γραφείο και ονειροπολεί. Η ενηλικίωσή της είναι απότομη, αλλά τότε γνωρίζει τυχαία τον Ράμπολντ, έναν πλανόδιο ρήτορα, και μεταφέρεται, για λίγο, στον κόσμο που επιθυμεί.

Στον «Απρίλη», ο αφηγητής, ένας περιπλανώμενος μοναχικός άντρας, περιγράφει την άφιξη και τη διαμονή του σε μια μικρή πόλη της επαρχίας. Διηγείται την ερωτική σχέση του με την Άννα, την υπάλληλο του πανδοχείου, και τον εξ αποστάσεως ανεκπλήρωτο έρωτά του με μια ωραία άγνωστη.

Ο Γιόζεφ Ροτ ζωντανεύει μια σειρά από εικόνες της καθημερινότητας, αναδεικνύοντας τις συνθήκες που διαμορφώνουν τη μοναδικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και οδηγούν σε προσδοκίες που δεν ευοδώνονται.

Πηγή: https://kritiki.gr/

«Ο ιστός της αράχνης» του Γιόζεφ Ροτ

Συγγραφέας: Joseph Roth
Τίτλος πρωτοτύπου: Das Spinnennetz
Είδος έργου: Μυθιστόρημα
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: 1923
Ελληνικός τίτλος: Ο ιστός της αράχνης
Μετάφραση: Τούλα Σιέτη
Εκδόσεις: Κριτική
Έτος έκδοσης: 2010

Ο Ιστός της Αράχνης είναι το πρώτο μυθιστόρημα του Γιόσεφ Ροτ, αποκαλυπτικό ήδη του ταλέντου και της ιδιαιτερότητας του ύφους που κατατάσσει το συγγραφέα στους σημαντικότερους τεχνίτες του λόγου. Ήρωας του μυθιστορήματος ένας ασήμαντος «μικρός άνθρωπος», ο Τέοντορ Λόζε: εθνικιστής, χαφιές, μέλος δολοφονικών παρακρατικών οργανώσεων, υποχείριο κάθε ισχυρού, όχι από πεποίθηση, αλλά από επιθυμία να ανέλθει με κάθε τρόπο.

Ο Ροτ με διεισδυτικότητα και λεπτό σαρκασμό ψυχογραφεί τον ήρωά του, περιγράφοντας συνάμα με εντυπωσιακή ακρίβεια το κλίμα της εποχής που γέννησε το φασισμό, της οποίας οι ομοιότητες με το σήμερα αναδεικνύουν τη διαχρονικότητα του κλασικού αυτού έργου.

Το βιβλίο γράφτηκε το 1923 και δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στη σοσιαλιστική εφημερίδα της Βιένης Arbeiter-Zeitung τον Οκτώβριο και Νοέμβριο του ίδιου έτους. Δύο μόλις μέρες αργότερα έγινε ακριβώς αυτό που ο Ροτ προφητικά ξορκίζει στο έργο: το πραξικόπημα Χίτλερ-Λούντεντορφ.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Βρείτε το βιβλίο (ενδεικτικά): https://www.politeianet.gr/

«Η περίπτωση Φράντσα» - Μυθιστόρημα της Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν

Συγγραφέας: Ingeborg Bachmann
Τίτλος πρωτοτύπου: Der Fall Franza
Είδος έργου: Μυθιστόρημα
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: 1966
Ελληνικός τίτλος: Η περίπτωση Φράντσα
Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου
Εκδόσεις: Άγρα
Έτος έκδοσης: 1992

Η Φράντσα εγκατέλειψε τον άντρα της -έναν διακεκριμένο Βιεννέζο ψυχίατρο- και έφυγε με τον αδελφό της για ένα ταξίδι στις πηγές του Νείλου. Στη φαντασμαγορική ατμόσφαιρα της αιγυπτιακής ερήμου συνειδητοποιεί σιγά-σιγά την εγκληματική προσωπικότητα του συζύγου της και τη βαθιά αρρωστημένη φύση του γάμου τους. Για τον άντρα της η Φράντσα δεν ήταν ποτέ τίποτα περισσότερο από μια περίπτωση. Και στο σημείο αυτό διασταυρώνεται με τις ηρωίδες των άλλων μυθιστορημάτων της Ίγκεμποργκ Μπάχμαν - Μαλίνα και Ρέκβιεμ για τη Φάννυ Γκόλντμαν. Όπως αυτές, έτσι και η Φράντσα, έζησε μέσα σ΄ έναν κόσμο όπου ασταμάτητα συναντάμε τα ίδια πατρώνυμα, τις ίδιες μορφές, σ΄ έναν κόσμο όπου οι εμπειρίες της ζωής και του έρωτα αποκαλύπτουν μια σειρά καθημερινών και ατιμώρητων εγκλημάτων. Σαν θεός από την αρχαία μυθολογία, ο αδελφός συνοδεύει και καθοδηγεί τη Φράντσα μακριά από το αποστειρωμένο σύμπαν των ευρωπαϊκών κλινικών και την βοηθά να διαβεί το κατώφλι της ύστατης ελευθερίας.

https://www.anagnostisbooks.gr/

«Επικίνδυνος οίκτος» του Στέφαν Τσβάιχ

Συγγραφέας: Stefan Zweig
Τίτλος πρωτοτύπου: Ungeduld des Herzens
Είδος έργου: Μυθιστόρημα
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: 1939
Ελληνικός τίτλος: Επικίνδυνος οίκτος
Μετάφραση: Μιμίκα Κρανάκη
Επιμέλεια: Ματίνα Βασιλείου, Σταύρος Πετσόπουλος
Επίμετρο: Παναγιώτης Τσούκας
Εκδόσεις: Άγρα
Έτος έκδοσης: 2012





Το μοναδικό μυθιστόρημα του Στέφαν Τσβάιχ, γραμμένο τις παραμονές του Β' Παγκοσμίου πολέμου, περιγράφει σπαρακτικά τη βασανιστική προδοσία της τιμής και του έρωτα, με φόντο τη διάλυση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Οι ήρωες είναι οι αποσβολωμένοι θεατές της τραγωδίας τους, σύμβολα ενός παρακμιακού πολιτισμού που δεν μπορεί όμως να αντισταθεί στη διεγερτική χαρά ενός τελευταίου βαλς. Η πρόζα του Τσβάιχ, υπέροχη και εκλεπτυσμένη, μοιάζει με τα λείψανα αυτού του πολιτισμού που τον κατάπιε η τρέλα του 20ου αιώνα. Ο οίκτος παρουσιάζεται ως ένα επικίνδυνο συναίσθημα. Μία ημιπαράλυτη γυναίκα καταστρέφεται από τον πολύ οίκτο του περιβάλλοντός της - του πατέρα, του γιατρού της και του αρραβωνιαστικού της.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο)

Βρείτε το βιβλίο (ενδεικτικά): https://www.politeianet.gr/

«Τα Σονέτα προς τον Ορφέα» του Ράινερ Μαρία Ρίλκε

Συγγραφέας: Rainer Maria Rilke
Τίτλος πρωτοτύπου: Die Sonette an Orpheus
Είδος έργου: Ποίηση
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: 1923
Ελληνικός τίτλος: Τα Σονέτα προς τον Ορφέα
Μετάφραση: Γιώργος Κεντρωτής
Εκδόσεις: Gutenberg
Έτος έκδοσης: 2020







Η αποθέωση της λυρικής τέχνης: λόγος και μουσική συνυφαίνονται σε σκοτεινό τραγούδι για τη χθόνια περιπέτεια του ανθρώπου, για τη θνητότητα. Ο Ρίλκε γίνεται Ορφέας και τραγουδάει τη δική του Ευρυδίκη, μια νεαρή χορεύτρια που πέθανε από λευχαιμία τη στιγμή ακριβώς, όπου το ταλέντο της γινόταν τέχνη υψηλή. Αλλά τα «Σονέτα προς τον Ορφέα» είναι ποιήματα καταβάσεως στον Άδη που ο ποιητής τα στέλνει κατ’ ουσίαν στον εαυτό του. Να προαισθάνθηκε την κοινή μοίρα του με την πρόωρα χαμένη καλλιτέχνιδα; Να βίωσε με το άγγελμα του θανάτου της υπαρξιακό αδιέξοδο; Να σκοτίστηκε ο νους του συνειδητοποιώντας στην απολυτότητά της τη ροϊκή δίνη των βιοτικών μεταμορφώσεων που υπονομεύουν από μιας αρχής το «ερριμμένο στη γη ανθρώπειο ον»; Την απάντησή του μας τη δίνει σε 55 σονέτα, που αποτελούν ενιαίο ποίημα: εκεί ο ρυθμός ανάγει έως την αρρυθμία τα κανονικώς έρρυθμα και οι έμμετροι στίχοι αρμονίζονται ακόμα και με μετρικές ιδιοτροπίες και αθετήσεις.

Πηγή: https://www.dardanosnet.gr/

«Ο σταθμάρχης Φαλλμεράυερ» του Γιόζεφ Ροτ

«Δεν χρειάζεται να πούμε πολλά για τον Σταθμάρχη Φαλλμεράυερ: Είναι ένα από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα του Ροτ. Δημοσιευμένο το 1933, τον πρώτο χρόνο της κυριαρχίας των Ναζί στη Γερμανία, μέσα σε μια ανθολογία με συγγραφείς που είχαν εγκαταλείψει τη χώρα, είναι νομίζω μια από τις καλύτερες ιστορίες κεραυνοβόλου έρωτα, ή απλώς μια από τις καλύτερες νουβέλες που γράφτηκαν ποτέ. Εφάμιλλο της Κυρίας με το σκυλάκι του Τσέχοφ, ή με ένα διήγημα του Σοβιετικού συγγραφέα Κονσταντίν Παουστόφσκι, που μου έχει μείνει επίσης αξέχαστο [...]». (Μάϊκλ Χόφμαν)

Συγγραφέας: Joseph Roth
Τίτλος πρωτοτύπου: Stationschef Fallmerayer
Είδος έργου: Νουβέλα
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: Allert de Lange Verlag, Amsterdam 1933
Ελληνικός τίτλος: Ο σταθμάρχης Φαλλμεράυερ
Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου
Επιμέλεια: Σταύρος Πετσόπουλος
Εκδόσεις: Άγρα
Έτος έκδοσης: 2021





Μπροστά του ήταν ξαπλωμένη η ξένη, με το κεφάλι της γερμένο στο δικό του μαξιλάρι, κάτω από τα δικά του σκεπάσματα. Ο Φαλλμεράυερ μουρμούριζε κάτι ακατάληπτο. Η γυναίκα, με τα μεγάλα σκοτεινά μάτια της, με το άσπρο καλογραμμένο της πρόσωπο, πλατύ και ανοιχτό σαν ξένο, όμορφο τοπίο, ακουμπισμένο στα μαξιλάρια του, σκεπασμένη με το δικό του πάπλωμα, η γυναίκα έλεγε: « Γιατί δεν κάθεστε; » Αυτό του έλεγε, κάθε μέρα δύο φορές. Μιλούσε τα γερμανικά με τη σκληρή ξενική προφορά των Ρώσων. Με φωνή βαθιά, παράξενη. Όλο το μεγαλείο της απεραντοσύνης, όλη η δόξα του άγνωστου μέσα στο λαρύγγι της.

Η παράξενη ιστορία του Αυστριακού σταθμάρχη Άνταμ Φαλλμεράυερ αξίζει αναμφίβολα να γραφτεί, για να μην ξεχαστεί. Έχασε τη ζωή του –που ειρήσθω εν παρόδω δεν επρόκειτο να ήταν λαμπρή, ίσως ούτε καν ικανοποιητική– με τρόπο πολύ περίεργο. Σύμφωνα με όλα όσα ξέρουν οι άνθρωποι ο ένας για τον άλλον, κανείς δεν θα μπορούσε να προβλέψει μοίρα ασυνήθιστη για τον Φαλλμεράυερ. Και όμως : Η μοίρα αυτή τον βρήκε, τον έπιασε στα χέρια της – και ο ίδιος φάνηκε μάλιστα να της παραδίδεται σχεδόν μ’ ευχαρίστηση. [...]

Η θύελλα της αγάπης, που από τη μοιραία νύχτα της καταστροφής στο σταθμό του Λ. είχε αρχίσει να φουντώνει στην καρδιά του Φαλλμεράυερ, είχε πια συνεπάρει και τη γυναίκα, την είχε ξεσηκώσει και την είχε πάρει χιλιάδες μίλια μακριά από το σπίτι και τη ζωή της, από την πραγματικότητα που ήξερε και ζούσε. Την είχε παρασύρει στον άγριο και άγνωστο τόπο των συναισθημάτων και των σκέψεων. Αυτός ο τόπος ήταν πια η πατρίδα της. Ό,τι κι αν γινόταν στον μεγάλο ανάστατο κόσμο δεν τους ένοιαζε τους δυο τους. [...]

Πηγή: http://agrapublications.blogspot.com/

«Οι εκατό μέρες» του Γιόζεφ Ροτ

Συγγραφέας: Joseph Roth
Τίτλος πρωτοτύπου: Die hundert Tage
Είδος έργου: Ιστορικό μυθιστόρημα
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: Allert de Lange Verlag, Amsterdam 1936
Ελληνικός τίτλος: Οι εκατό μέρες
Μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου
Εκδόσεις: Άγρα
Έτος έκδοσης: 2020






Ήταν χαμένη. Χαμένη ανεπανόρθωτα. Ανήκε στον μεγάλο αυτοκράτορα, μα αυτός δεν την ήξερε, δεν ήξερε τίποτα γι’ αυτήν. Ήταν μικροσκοπική κι ασήμαντη, πιο ασήμαντη από τις ασήμαντες μυγούλες που βούιζαν στην κάμαρα του αυτοκράτορα, αόρατες ή κι ενοχλητικές ίσως γι’ αυτόν. Αόρατη η κι ενοχλητική ίσως : όπως κι αν ήταν, αυτή τον αγαπούσε. Η καρδιά της ήταν θερμή, τρυφερή, νέα. Κάποιες στιγμές, με το βλέμμα προσηλωμένο σε κάποιο από τα πορτραίτα του, ένιωθε κι η ίδια σαν τις μυγούλες που, μικροσκοπικές κι ασήμαντες κι ενοχλητικές, σέρνονταν πάνω στη ζωγραφιά.

Ο ασύγκριτος Γιόζεφ Ροτ, στο μυθιστόρημα αυτό του 1935, φαντάζεται τις τελευταίες ένδοξες μέρες του Ναπολέοντα, τις εκατό μέρες αφότου κατάφερε να δραπετεύσει από τη νήσο Έλβα ώς την τελειωτική του ήττα στο Βατερλώ. Η αφήγηση αυτού του εντυπωσιακού έργου, που τοποθετείται στο πρώτο εξάμηνο του 1815 κυρίως στο Παρίσι, γίνεται από δύο διαφορετικές οπτικές γωνίες: από τη μία είναι ο ίδιος ο Ναπολέοντας κι από την άλλη η ταπεινή αφοσιωμένη πλύστρα του παλατιού Αντζελίνα Πιέτρι, μια άτυχη κοπέλα που του ’χει δώσει οριστικά και αμετάκλητα την καρδιά της. Ο Ροτ καταφέρνει να εκφράσει με αριστοτεχνικό τρόπο τη βαθιά θλίψη που συνδέει τη μοίρα τους.

Η λυρική κομψότητα και οι υποβλητικές ατμοσφαιρικές λεπτομέρειες, που αποτελούν την υπογραφή του Ροτ, στις Εκατό μέρες αγγίζουν την τελειότητα.

Αυτό που ιδίως ελκύει τον Ροτ –το αποκαλύπτει σε μια επιστολή– είναι η δυνατότητα να δείξει τον Ναπολέοντα «στη μόνη φάση της ζωής του στην οποία εμφανίζεται η “ανθρώπινη” πλευρά του και συνάμα η δυστυχία του… Θέλησα να παρουσιάσω έναν “μεγάλο άνδρα” σαν έναν “ταπεινό” άνθρωπο». Για να δείξει αυτή την κρυφή πλευρά του Ναπολέοντα, τη στραμμένη προς το σκοτάδι και την αυτοκαταστροφή, ο Ροτ διεισδύει με λεπτότητα και ταυτόχρονα με ωμότητα στην ψυχολογία του.

Αλλά το πιο επιτυχημένο τέχνασμα ήταν το ότι αντιστοίχισε τη μοιραία πορεία του Ναπολέοντα –πολύ δύσκολο να την αφηγηθείς μετά τις τόσες εξιστορήσεις που έχουν γίνει– με εκείνη της άσημης Αντζελίνας Πιέτρι, μιας πλύστρας στο παλάτι, μιας εκ των αναρίθμητων γυναικών που «όπως όλες οι γυναίκες της χώρας (ίσως κι όλες οι γυναίκες όλης της γης) αγαπούσαν τον αυτοκράτορα». Στο τέλος, μολονότι η σκιά της ιστορίας μοιάζει να δυναστεύει τα πάντα, θα φανεί πως οι δύο μοίρες κατά κάποιο τρόπο συγκλίνουν στην απόγνωση και σε μια πεισματική αφοσίωση.

Ο Γιόζεφ Ροτ (1894-1939) ήταν ένας από τους σπουδαίους υμνητές της κοσμοπολίτικης κουλτούρας που άνθησε τις τελευταίες μέρες της αυτοκρατορικής Αυστρο-Ουγγαρίας. Από το 1932 δηλώνει σ’ έναν φίλο του: «Πρέπει να φύγουμε. Θα κάψουν τα βιβλία μας και θα είμαστε εμείς ο στόχος... Πρέπει να φύγουμε ώστε μόνο τα βιβλία μας να παραδοθούν στην πυρά». Στις 30 Ιανουαρίου του 1933, τη μέρα που ο Χίτλερ γίνεται καγκελάριος του Ράιχ, ο Ροτ μεταναστεύει οριστικά στο Παρίσι, όπου και πεθαίνει το 1939, σε ηλικία μόλις σαρανταπέντε ετών. «Είναι η εγκαθίδρυση της βαρβαρότητας και η βασιλεία της κόλασης. Μόνο το αληθινό Ρήμα θα μπορέσει να σώσει την εποχή, προσφέροντας πατρίδα σ’ αυτούς που δεν έχουν πλέον».

Πηγή: https://agrapublications.blogspot.com/

"Το βασιλικό παιχνίδι" του Στέφαν Τσβάιχ

Συγγραφέας: Stefan Zweig
Τίτλος πρωτοτύπου: Schachnovelle
Είδος έργου: Νουβέλα
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: Μπουένος Άιρες 1942
Ελληνικός τίτλος: Το βασιλικό παιχνίδι
Μετάφραση: Κατερίνα Χατζή
Διορθώσεις: Σ. Χωραφάς
Εκδόσεις: Αποσπερίτης
Έτος έκδοσης: 1987





[...] Το βιβλίο αυτό αποτελεί το κύκνειο άσμα ενός ανθρώπου που συγκεντρώνει στον πρωταγωνιστή του τον Αυστριακό κ. Μπ όλες τις δικές του φοβίες, ανησυχίες, αγωνίες. Είναι ένας νομάς του καιρού του και ένας επαίτης πατρίδας μιας και η άνοδος του ναζισμού έκοψε σύρριζα κάθε έννοια ταυτότητας για εκείνον. Η ευφυέστατη και πνευματώδης σκακιστική νουβέλα είναι μια απολογία, μια εξομολόγηση από μέρους του, ένας τρόπος να καταθέσει στο χαρτί όλα αυτά που τόσα χρόνια τον συγκλόνισαν και τελικά χωρίς να έχει άλλη εναλλακτική τον οδήγησαν στην αυτοκτονία. Η σύλληψη της ιστορίας και η αφήγησή της με αυτή την αμεσότητα που πραγματικά δεν αφήνει τον αναγνώστη να αποδράσει αλλά τον καθιστά συμμέτοχο και κοινωνό, αποδεικνύει πόσο σημαντικός, πόσο εμβληματικός και πόσο γενναίος υπήρξε ο Τσβάιχ τόσο για την γενιά του όσο και για την ευρωπαϊκή λογοτεχνία στο σύνολό της. Δεν είναι εύκολο να ανακοινώνεις τον θάνατό σου και την απελπισία σου ενώ γενναία τα αντιμάχεσαι.

Ο Τσβάιχ χρησιμοποιεί το σκάκι ως αλληγορικό στοιχείο για να καθρεφτίσει έναν κόσμο, τόσο τον δικό του, τον εσωτερικό όσο και αυτόν που ξεθωριάζει γύρω του. Η ζωή μοιάζει με σκακιέρα και εκείνος μοιάζει με πιόνι χαμένο στην μετάφραση, βυθισμένο στην απουσία και την ανυπαρξία. Ο κ. Μπ όπως και ο ίδιος ο Τσβάιχ είναι η προσωποποίηση ενός αέναου δράματος που τέλος δεν έχει αλλά βρίσκει. Στην νουβέλα βρίσκει την ευκαιρία να αφηγηθεί την τρέλα ενός ανθρώπου που βίωσε την απόλυτη παράνοια όντας έγκλειστος σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου δίχως την παραμικρή δυνατότητα επικοινωνίας με τον έξω κόσμο. Σε ένα βιβλίο σκακιού βρίσκει ένα στήριγμα, μια παρέα, μία προσωρινή λύτρωση που σιγά σιγά μετατρέπεται σε εφιάλτη. [...]

(Απόσπασμα από κριτική μεταγενέστερης έκδοσης του βιβλίου, από την ιστοσελίδα
https://www.culturenow.gr/)