«Γυμνή σαν μαχαίρι» - ανθολογία

Συγγραφέας: συλλογικό έργο
Τίτλος ελληνικής έκδοσης: Γυμνή σαν μαχαίρι. Ανθολογία ποιημάτων Ιρανών ποιητριών (10ος - 21ος αι.)
Είδος έργου: Ανθολογία ποίησης
Αριθμός σελίδων: 132
ISBN: 978-618-5763-05-3
Μετάφραση: Άννα Γρίβα & Μάνια Μεζίτη
Επιμέλεια: Άννα Γρίβα
Εκδόσεις: Συρτάρι
Έτος έκδοσης: 2023

Ράμπε’ε, Μαχσάτι, Τζαχάν Μαλέκ Χάτουν, Μεχρί, Τζαμιλέ Εσφαχάνι, Σίμιν Μπεχμπαχάνι, Λομπάτ Βάλα, Φορούγ Φαροκζάντ, Σάρα Μοχαμαντί-Αρντέχαλι, Σαμπνάμ Αζάρ. Αυτά είναι λίγα μόνο από τα ονόματα των Ιρανών ποιητριών που από τον 10ο αι. μέχρι και τις μέρες μας κρατούν το νήμα μιας σπουδαίας ποιητικής παράδοσης. Μιας παράδοσης που μπορεί να μην είναι τόσο γνωστή στον ευρωπαϊκό χώρο, αλλά έχει προσφέρει στην παγκόσμια λογοτεχνία πραγματικούς θησαυρούς. Από τα βάθη του μεσαίωνα μέχρι τις σκοτεινές μέρες της σύγχρονης θεοκρατίας, οι Ιρανές ποιήτριες έχουν τολμήσει να αρθρώσουν έναν δικό τους λόγο, γεμάτο ομορφιά, έρωτα, σοφία και θάρρος. «Γυμνές σαν μαχαίρι», όπως γράφει και μια σύγχρονη Ιρανή ποιήτρια, με ειλικρίνεια και παρρησία, κατορθώνουν να αφαιρούν τον φλοιό των πραγμάτων και να μας οδηγούν στον πυρήνα ενός κόσμου που διψά για την αλήθεια και το φως.

Γιατί μέσα από την αέναη και βίαιη διαδοχή αυτοκρατοριών, θρησκειών και εξουσιών, εκείνες βρίσκουν πάντα τον τρόπο να σηκώσουν το πέπλο των φαινομένων και να δώσουν φωνή στη σιωπή και την αιωνιότητα.

      (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«Ο κήπος με τα ρόδα» ή «Γκιουλιστάν» του Σααντί

Συγγραφέας: سعدی (Saʿdī)
Τίτλος πρωτοτύπου: گُلِستان (Golestān)
Είδος έργου: Ποιήματα και πεζά
Έτος συγγραφής στην περσική γλώσσα: 1258
Ελληνικός τίτλος: Ο κήπος με τα ρόδα
Μετάφραση: Μαρία Τσάτσου
Επιμέλεια: Αλέξανδρος Καρατζάς
Εκδόσεις: Printa
Έτος έκδοσης: 2003

Κάποτε, τον 13ο αιώνα, έζησε στην Περσία ένα πρόσωπο θρυλικό, που θεωρούσε μεγαλύτερη ευδαιμονία στη ζωή τον έρωτα και τραγουδούσε την ομορφιά των αγοριών και των κοριτσιών, τη γλύκα των φρούτων, την ομορφιά των λουλουδιών και την εναλλαγή των εποχών. Αυτός ο άνθρωπος ονομαζόταν Μουσαρίφ αντ-Ντιν Ιμπν Αμπντάλα αντ-Ντιν Σααντί. Μέσα από τον κήπο, που υπήρξε η ζωή του, μας προτείνει μια τέχνη του ζείν, έναν πλούτο από γνώμες και μια σοφία ιδωμένη από ποιητική σκοπιά. Η μετριοπάθεια στις επιθυμίες, τα πλεονεκτήματα της σιωπής, η νιότη και ο έρωτας, η επίδραση της παιδείας και η αγαθή προαίρεση μέσα στην κοινωνία: αυτά τα πραγματεύεται, σε γενικές γραμμές, Ο Κήπος με τα Ρόδα ή Γκιουλιστάν. Βιβλίο ήρεμου στοχασμού, φιλάνθρωπης ηθικής, απόσταγμα από το αποθησαύρισμα ενός μακροχρόνιου βίου, κι ακόμη, βιβλίο ευδαιμονίας και απροσδόκητων συμβάντων. Το Γκιουλιστάν είναι δημιούργημα ενός ανθρώπου που λάτρεψε το θέατρο της ζωής και τη σαγήνη της κάθε στιγμής της. Σοφία και ποίηση, λεπτή ειρωνεία και έρωτες, σ’ ένα μεθυστικό κράμα λόγου, από ένα μέγιστο Πέρση ποιητή.

      (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ένα ποίημα του Ρουμί

Γύρισες τον κόσμο ψάχνοντας τη ζωή
κι όμως η καρδιά σου θα πεθάνει.
Γεννήθηκες
στην ευλογημένη αγκαλιά της ένωσης
κι όμως θα πεθάνεις ολομόναχος.

Αποκοιμήθηκες στην όχθη μιας λίμνης
κι όμως πεθαίνεις στη δίψα.
Στέκεις στη κορφή του θησαυρού
κι όμως θα πεθάνεις πάμπτωχος.

Δεν είμαστε μπροστά, είμαστε πίσω.
Δεν είμαστε πάνω, είμαστε κάτω.

Σαν το πινέλο στο χέρι του ζωγράφου,
δεν έχουμε ιδέα πού βρισκόμαστε.

           (Από τη συλλογή Στον κήπο του Αγαπημένου, απόδοση Καδιώ Καλύμβα, εκδόσεις Αρμός 2003)

"Στον κήπο του Αγαπημένου" του Τζαλαλαντίν Ρουμί

   Συγγραφέας: جلال‌الدین محمد رومی (Jalāl ad-Dīn Muhammad Rūmī)
   Τίτλος πρωτοτύπου: دیوان شمس تبریزی (Dīvān-e Šams-e Tabrīzī)
   Είδος έργου: Ποίηση
   Συγγραφή στην περσική γλώσσα: 13ος αιώνας
   Ελληνικός τίτλος: Στον κήπο του Αγαπημένου
   Απόδοση: Καδιώ Κολύμβα
   Εκδόσεις: Αρμός
   Σειρά: Μούσες
   Έτος έκδοσης: 2003
 

 

 

Ο Ρουμί και πάλι αναζητά τον Έρωτα. Μέσα από ένα χείμαρρο λέξεων, μεταφορών, εικόνων και παρομοιώσεων. Εξουδετερώνοντας τη λογική με το βίωμα, τα αισθήματα με την εμπειρία, το ζητούμενο -που είναι πάντα ο Έρωτας- θριαμβεύει με τη δύναμη της Αγάπης. 

Το σώμα σου είναι η ρόδα του μύλου 
και η αγάπη είναι το νερό. 
Έχεις δει ποτέ τη ρόδα του μύλου 
να γυρίζει χωρίς νερό;
 
Παράφορη ψυχή, 
αυτός ο καημός θα σε λυτρώσει. 
Ευλογημένο σώμα, 
αυτός ο πόθος θα σε εξυψώσει.
 
Άξιε, 
αυτή η φωτιά που σε καίει 
θα μεταμορφώσει τον κόσμο σου σε παράδεισο. 

Jami: Ένας μεγάλος Πέρσης ποιητής

Μινιατούρα από το βιβλίο Haft Awrang (Οι εφτά θρόνοι), γραμμένο κάπου ανάμεσα στο 1468 και στο 1485, και που θεωρείται το σημαντικότερο έργο του Πέρση ποιητή Nur ad-Din Abd ar-Rahman Jami, γνωστού απλά ως Jami (1414-1492).


Εικονογράφηση από το ποίημα Ο κήπος με τριανταφυλλιές των ευσεβών

Ο Jami γεννήθηκε στο Χορασάν, περιοχή του σημερινού Αφγανιστάν, όμως όταν ήταν σε μικρή ηλικία η οικογένειά του έφυγε για το Χεράτ, σημαντικό πολιτιστικό κέντρο της χώρας. Εκεί ο Jami είχε την ευκαιρία να πάρει μια πολύ μεγάλη μόρφωση, σπουδάζοντας στο Πανεπιστήμιο της πόλης ελληνική και ισλαμική φιλοσοφία, αραβική λογοτεχνία, φυσικές επιστήμες και μαθηματικά. Λίγο αργότερα έφυγε για το Σαμαρκάντ, πόλη του σημερινού Ουζμπεκιστάν, το σπουδαιότερο κέντρο ισλαμικών σπουδών της εποχής του, κι εκεί ολοκλήρωσε τον εντυπωσιακό κύκλο σπουδών του.

Ο Jami δίδαξε τη φιλοσοφία Σούφι και έγραψε περισσότερα από 80 βιβλία, σε πρόζα ή ποίηση, πάνω σε θέματα θρησκευτικά ή λαϊκά, κι ακόμα έγραψε ιστορικά κι επιστημονικά έργα.