"Βασικό λεξικό λογοτεχνικών όρων" του Γεράσιμου Μαρκαντωνάτου

Συγγραφέας: Γεράσιμος Αν. Μαρκαντωνάτος
Τίτλος πρωτοτύπου: Βασικό λεξικό λογοτεχνικών όρων
Θεώρηση δοκιμίων: Μαρία Ράμμου
Εκδόσεις: Gutenberg
Έτος 1ης έκδοσης: 1996










Σύμφωνα με τον κυνικό φιλόσοφο Αντισθένη «αρχή παιδεύσεως ή των ονομάτων επίσκεψις». Μια τέτοια «επίσκεψις» επιχειρείται με το παρόν λεξικό στην ορολογία της λογοτεχνίας και της λογοτεχνικής κριτικής. Έτσι στο έργο αυτό έχουν περιληφθεί όλοι οι λογοτεχνικοί και φιλολογικοί όροι, παλαιότεροι και νεότεροι: έπος, δράμα, τραγωδία, κωμωδία, επίγραμμα, ωδή, μπαλάντα, σονέτο, κοντάκιο, ύμνος, τροπάριο, ίαμβος, τροχαίος, ανάπαιστος, αμαρτία, κάθαρση, περιπέτεια, ειρωνεία, αφηγηματολογία, δομισμός, αναγνωστική θεωρία, μαδριγάλιο, λίμερικ, χαϊκάι κ.λπ. Όροι δηλαδή που καλύπτουν τα διάφορα λογοτεχνικά γένη και είδη, τα λογοτεχνικά ρεύματα και κινήματα και τις λογοτεχνικές σχολές και θεωρίες, καθώς και όλα τα θέματα που σχετίζονται με την τεχνική της λογοτεχνίας και της κριτικής. Κάθε όρος σχολιάζεται και ερμηνεύεται με την παράθεση μάλιστα πρόσφορων παραδειγμάτων, ειλημμένων από ολόκληρη τη γραμματεία μας. Επισημαίνεται επίσης η προέλευση και η ιστορία του όρου, και παρέχεται συνάμα επιλογή σχετικής βιβλιογραφίας.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Ο βασιλιάς φορούσε κίτρινα" του Ρέημοντ Τσάντλερ

Συγγραφέας: Raymond Chandler
Τίτλοι πρωτοτύπων: Reals are a nuisance (1939), Finger Man (1934), The King in yellow (1937)
Ελληνικός τίτλος: Ο βασιλιάς φορούσε κίτρινα (3 νουβέλες)
Μετάφραση: Ελένη Αθανασοπούλου
Εκδόσεις: Γράμματα
Έτος έκδοσης: 1986








Επειδή τα πλαστά μαργαριτάρια μπορεί ξαφνικά να γίνουν περιζήτητα…
Επειδή οι τύποι που μιλούν σαν ήρωες της Τζέην Ώστεν δεν είναι πάντα αγαθοί…
Επειδή όποιος κλέβει στη ρουλέτα πληρώνει συνήθως άλλα σπασμένα…
Επειδή κανένας δεν μπορεί να έχει εμπιστοσύνη στις ξανθές και στις κοκκινομάλλες γενικώς…
Επειδή τα πτώματα πληθαίνουν επικίνδυνα σε αυτοκίνητα και σε κρεβάτια…
Επειδή καμιά οικιακή βοηθός δεν είναι αξιόπιστη…
Επειδή κανένας «βασιλιάς» που σέβεται τον εαυτό του δε φοράει πιτζάμες χωρίς μονόγραμμα…

Διαβάστε τις τρεις νουβέλες αυτού του τόμου.
Ο Ρέημοντ Τσάντλερ σας περιμένει στη στροφή…
…όπως πάντα…

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Βάλτερ ο χεροδύναμος", άγνωστου συγγραφέα

Συγγραφέας: Άγνωστος
Τίτλος πρωτοτύπου: Waltharius Manufortis
Ελληνικός τίτλος: Βάλτερ ο χεροδύναμος
Εισαγωγή - μετάφραση - σχόλια: Δημήτρης Πεταλάς
Διόρθωση: Δάφνη Ανδρέου
Εκδόσεις: Στοχαστής
Έτος 1ης έκδοσης: 2009
Έτος 2ης έκδοσης (βελτιωμένης και συμπληρωμένης): 2015






Ο γίγαντας Βάλτερ, πρώην όμηρος και κατόπιν πρωτοπαλίκαρο του Αττίλα, το σκάει μαζί με την μνηστή του από την Αυλή των Ούννων, κλέβοντας τον θησαυρό του βασιλιά. Προηγουμένως, το άλλο πρωτοπαλίκαρο, ο φοβερός πολεμιστής Χάγκεν, έχει επίσης δραπετεύσει για να υπηρετήσει τον νόμιμο αφέντη του, τον βασιλιά των Φράγκων Γκούντερ. Ο Γκούντερ μαθαίνει πως το ζευγάρι περνάει από τα μέρη τους και θέλει ν' αρπάξει τον θησαυρό, περιφρονώντας τις συμβουλές και τα δυσοίωνα όνειρα του Χάγκεν. Στο μακελειό που ακολουθεί, ο Βάλτερ θα εξοντώσει - πλην του Γκούντερ - όλους τους Φράγκους πολεμιστές και ο Χάγκεν, δεσμευμένος από τον υπέρτερο όρκο πίστης στον κύριό του, θ' αναγκαστεί να μπει στη μάχη. Έκβασή της, ο φρικτός ακρωτηριασμός των τριών πολεμιστών και η συμφιλίωση των δύο σταυραδερφών, που πειράζουν ο ένας τον άλλον για τις πληγές τους. Η αφήγηση κλείνει έτσι, αναπάντεχα, σε κλίμα φαιδρότητας.

Το ποίημα, Βάλτερ ο Χεροδύναμος, λατινική διασκευή χαμένου ηρωικού άσματος από τον κύκλο των Νιμπελούνγκεν, γράφτηκε μεταξύ του Θ' και του Ι' αι. στην μονή Sankt Gallen της Αλαμανικής Ελβετίας. Ο άγνωστος συγγραφέας του, παρασύρει τον αναγνώστη στον συναρπαστικό κόσμο της γερμανικής μυθολογίας όπου κυβερνούν ο έρωτας, η δίψα για δόξα και δύναμη, η φιλαργυρία και η εκδίκηση. Αν και μοναχός, δεν διστάζει να περιγράψει με απροσδόκητη γλυκύτητα τις τρυφερές στιγμές του ζευγαριού. Σαφές είναι, αφετέρου, ότι αγαπάει την γερμανική μυθολογία και ποίηση, διακωμωδεί, ωστόσο, χριστιανός καθώς είναι, τα ιερά και τα όσιά της, την δίψα για δόξα και την εκδίκηση. Το πληθωρικό προφίλ του συμπληρώνει η γερή ελληνική παιδεία του, την οποία μπορεί να διαπιστώσει ο λατινομαθής αναγνώστης από το πρωτότυπο που παρατίθεται στην ανά χείρας έκδοση.

Ο Βάλτερ ο Χεροδύναμος είναι ένα ποιητικό ταξίδι σε κόσμους μακρινούς και ξεχασμένους, σε εποχές ηρωικές, σε ένα παράλληλο σύμπαν όπου ο μύθος και η πραγματικότητα μπλέκονται αριστοτεχνικά.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

https://stochastis.gr/

"Ποίηματα" του Ντύλαν Τόμας

Συγγραφέας: Dylan Thomas
Τίτλος πρωτοτύπου: Ποιήματα
Εισαγωγή-Μετάφραση: Λύντια Στεφάνου
Εκδόσεις: Ερμείας
Έτος έκδοσης:1982










Η σύντομη ζωή του Ντύλαν Τόμας (1914-1953), η εφηβική ορμητικότητα, η ζωντάνια του, το ξάφνιασμα των συγχρόνων του και οι αντιδράσεις τους, θυμίζουν τους μεγάλους άγγλους ρομαντικούς του 19ου αιώνα.

Στοιχείο ξένο και αναφομοίωτο για τη γενιά του 1930, εγινε ο θρύλος της δεκαετίας του 1950. Στα 1980, αντιλαμανόμαστε πιο εύκολα τις πραγματικές διαστάσεις του έργου του και χρειαζόμαστε ακόμα περισσότερο αυτά που έχει να προσφέρει ο ποιητής. Γιατί ο Ντύλαν Τόμας είναι ένας από τους ελάχιστους ποιητές του αιώνα μας, που κατορθώνει, σε κάποιες κορυφαίες στιγμές του να ξεπεράσει την αποκαρδίωση και να μεταδώσει ένα μήνυμα ελπίδας.

«Η ποίηση, είχε πει, είναι η διήγηση της πάλης μου για να βγω από το σκοτάδι και να βρω λίγο φως».

Η διήγησή του είναι αυστηρά προσωπική, αλλά η περιπέτεια που διαγράφεται είναι παλιά όσο η αγωνία, οι δοκιμασίες και οι θρίαμβοι του ανθρώπου, κάθε φορά που τολμάει να καταπιαστεί με τα πρώτα ερωτήματα και τις ύστατες λύσεις.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Γελοίοι έρωτες" του Μίλαν Κούντερα

Συγγραφέας: Milan Kundera
Τίτλος τσεχικού πρωτοτύπου: Směšné lásky
Τίτλος γαλλικής έκδοσης: Risibles Amours
1η έκδοση στη γαλλική γλώσσα: Editions Gallimard, 1970
Ελληνικός τίτλος: Γελοίοι έρωτες
Μετάφραση: Γιάννης Δημολίτσας
Εκδόσεις: Οδυσσέας
Έτος έκδοσης: 1984







Μπορώ να εφευρίσκω οτιδήποτε, να κοροϊδεύω τους άλλους, να κάνω πλάκες, να κάνω φάρσες, δεν νομίζω όμως ότι είμαι ψεύτης, και δεν το έχω βάρος στη συνείδησή μου· τα ψέματα αυτά, αν θες να τα ονομάζουμε ψέματα, είναι ο εαυτός μου όπως πραγματικά είναι· με τα ψέματα αυτά δεν κρύβω τίποτε, στην πραγματικότητα, με τα ψέματα αυτά λέω την αλήθεια. Υπάρχουν όμως πράγματα για τα οποία δεν μπορώ να να πω ψέματα. Υπάρχουν πράγματα που γνωρίζω βαθιά, που έχω καταλάβει το νόημά τους, που αγαπώ και που παίρνω στα σοβαρά. Και δεν αστειεύομαι με τα πράγματα αυτά. Αν έλεγα ψέματα γι' αυτά, θα μείωνα τον εαυτό μου, και δεν μπορώ, μη μου το ζητάς, δε θα το κάνω. 

(Από το έργο, απόσπασμα που βρίσκεται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Pervigilium Veneris

Cras amet qui numquam amavit quique amavit cras amet.

Αύριο θα αγαπήσει αυτός που ποτέ δεν αγάπησε
κι αυτός που αγάπησε, αύριο θα αγαπήσει.

Το Ξενύχτι της Αφροδίτης (Pervigilium Veneris) είναι ένα από τα μαγευτικότερα ποιήματα της λατινικής λογοτεχνίας. Γραμμένο ανάμεσα στον 2ο και τον 4ο αι. κρατάει ακόμα καλά κρυμμένο το μυστικό τού ποιος είναι ο συγγραφέας του. Ορισμένοι μελετητές θεωρούν ότι γράφτηκε από τον Φλώρο (2ος αι.) κι άλλοι ότι δημιουργός του ήταν ο Τιβεριανός (4ος αι.) Όπως και να 'χει, πρόκειται για ένα ποίημα που προμηνά με τρόπο θαυμαστό και παράξενο τον ερχομό της μεσαιωνικής λατινικής ποίησης.

Από το βιβλίο του Rose Ιστορία της λατινικής λογοτεχνίας (μετ. Κ. Χ. Γρόλλιου) η υπόθεση του ποιήματος:

Η σκηνή είναι η Σικελία. Η εποχή άνοιξη. Αύριο θα γίνει μια γιορτή για την Αφροδίτη και στο μεταξύ εκείνη γλεντοκοπά μέσα στα δάση όλη τη νύχτα. Μια επωδός (Cras amet qui numquam amavit quique amavit cras amet) που διαιρεί το ποίημα σε στροφές άνισου μήκους, προσκαλεί όλους αυτούς που αγάπησαν ή δεν αγάπησαν να αγαπήσουν τη μέρα που έρχεται αύριο. Ο ποιητής τη χαιρετά σαν τη μεγαλύτερη θεά της αύξησης, αλλά τελειώνει σ' ένα τόνο απροσδόκητα λυπηρό. Η δική του άνοιξη δεν θα φτάσει, αυτός δεν μοιάζει με το αηδόνι που κελαηδεί στην Αφροδίτη και σ' εκείνους που την ακολουθούν, γιατί ο ποιητής δε θα διακόψει ποτέ τη σιωπή του.

Στην ιστοσελίδα της Bibliotheca Augustana ολόκληρο το ποίημα στα λατινικά.

"Η αναφορά του Μπρόντι" του Χόρχε Λουίς Μπόρχες

Συγγραφέας: Jorge Luis Borges
Τίτλος πρωτοτύπου: El informe de Brodie
1η έκδοση στην ισπανική γλώσσα: Emecé Editores, S.A., Μπουένος Άιρες 1970
Ελληνικός τίτλος: Η αναφορά του Μπρόντι
Μετάφραση: Κλειώ Νταβέλη - Χρύσα Τσαμαδού
Εκδόσεις: Εξάντας
Έτος έκδοσης: 1974







Οι τελευταίες ιστορίες του Κίπλινγκ είναι το ίδιο περίπλοκες κι αγωνιώδεις με του Κάφκα ή του Τζέιμς, μπορώ μάλιστα να πω ότι είναι αδιαμφισβήτητα ανώτερες· παρόλ' αυτά ο Κίπλινγκ άρχισε το 1885 να γράφει στη Λαχώρη μια σειρά σύντομα διηγήματα σε πολύ απλή γλώσσα κι έκφραση και στα 1890 σχεδίαζε να τα συγκεντρώσει σε τόμο. Πολλά [...] είναι λακωνικά αριστουργήματα· μια μέρα σκέφτηκα πως αυτό που είχε φανταστεί και προτείνει ένας μεγαλοφυής νέος θα μπορούσε, χωρίς έπαρση, να το μιμηθεί ένας επαγγελματίας συγγραφέας στα πρόθυρα των γηρατειών. Τα κείμενα τούτα είναι καρπός αυτής της σκέψης. Οι αναγνώστες θα τα κρίνουν.

(Από τον πρόλογο του Μπόρχες)

"Πώς βλέπω τον κόσμο" του Άλμπερτ Άινστάιν

Συγγραφέας: Albert Einstein
Τίτλος πρωτοτύπου: Mein Weltbild
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: Rudolf Kayser, 1934
Τίτλος αγγλικής έκδοσης: The World as I see it
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: John Lane The Bodley Head, Λονδίνο 1935
Ελληνικός τίτλος: Πώς βλέπω τον κόσμο
Μετάφραση από τα αγγλικά: Άκης Μπογιατζής
Επιμέλεια: Χαρά Χατζηδάκη
Εκδόσεις: Λιβάνης
Έτος έκδοσης: 1995



Το ωραιότερο πράγμα που μπορούμε να αισθανθούμε είναι το μυστήριο. Είναι το θεμελιώδες συναίσθημα που κυριαρχεί στην αληθινή τέχνη και την αληθινή επιστήμη. Αυτός που δεν το γνωρίζει και δεν μπορεί να το θαυμάσει ούτε να νιώσει δέος είναι σαν ένας νεκρός, ένα σβησμένο κερί. Η εμπειρία του μυστηρίου - ακόμη και αναμεμειγμένη με φόβο- ήταν αυτή που γέννησε τη θρησκεία. Η γνώση της ύπαρξης ενός πράγματος ενός πράγματος στο οποίο δεν μπορούμε να εισχωρήσουμε, η γνώση των εκδηλώσεων του βαθύτερου λόγου και της πιο ακτινοβολούσας ομορφιάς, που η λογική μας έχει πρόσβαση μόνο στις πιο στοιχειώδεις μορφές τους, αυτή η γνώση και αυτή η συγκίνηση είναι που αποτελούν την πραγματική θρησκευτική στάση. Με αυτή την έννοια και μόνο με αυτή, είμαι ένας βαθύτατα θρησκευόμενος άνθρωπος. Δεν μπορώ να καταλάβω ένα Θεό που ανταμείβει και τιμωρεί τα πλάσματά του ή έχει θέληση ανάλογη με αυτή που έχουμε εμείς οι ίδιοι. Ένας άνθρωπος που θα εξακολουθούσε να ζει και πέρα από το φυσικό του θάνατο είναι επίσης έξω από την αντίληψη μου, και ούτε θέλω να συμβεί διαφορετικά. Τέτοιες αντιλήψεις αρμόζουν στους φόβους ή τον παράλογο εγωισμό των μικρόψυχων. Για μένα είναι αρκετό το μυστήριο της αιωνιότητας της ζωής και ο πόθος της θαυμάσιας δομής της πραγματικότητας, μαζί με την προσπάθεια να καταλάβω ένα μέρος, όσο μικρό και αν είναι, της λογικής που διέπει τη φύση.

(Από την έκδοση)

http://www.livanis.gr/

"Νορβηγοί ποιητές, 1900-1985" - Ανθολογία

Συγγραφέας: συλλογικό έργο
Είδος έργου: Ανθολογία ποίησης
Τίτλος πρωτοτύπου: Νορβηγοί ποιητές, 1900-1985 
Εισαγωγή-Μετάφραση: Γιώργος Ι. Χριστογιάννης
Εκδόσεις: Βιβλιοπωλείον της Εστίας
Έτος έκδοσης:1985









Καλοκαιρινή νύχτα
(του Arnulf Overland, 1889-1968)

Ένα άστρο κινείται αργά 
πάνω στα βάθη τ' ουρανού 
κι ο ύπνος σκιάζει το προσκεφάλι μου όπως τα δέντρα 
τον άγιο κήπο. 
Μια βάρκα αγκυροβόλησε και τα πανιά 
χαμήλωσαν. 
Πεθαίνοντας ξεψυχάει η μέρα πάνω στης θάλασσας 
τον θρυμματισμένο καθρέφτη. 
Ένα πουλί ξύπνησε στον κήπο -τραγουδάει όλη τη νύχτα 
και γεμίζει με αιώνιους τόνους 
το γαλανό στερέωμα. 
Απ' τ' ανοιχτό παράθυρο έρχονται ζεστές ανάσες: 
οι Σειρήνες πόσο ωραία μυρίζουν στου ονείρου 
την ωχρή μέρα. 
Ένα άστρο κινείται αργά, 
αργά κινείται στ' άπειρο 
κι αυτή η ευλογημένη ώρα 
δεν θα ξαναγυρίσει πια.

"Περί της συντομίας της ζωής" του Σενέκα

Συγγραφέας: Σενέκας
Τίτλος πρωτοτύπου: De brevitate vitae
Είδος έργου: Φιλοσοφία
Εισαγωγή - Μετάφραση - Σχόλια: Νίκος Πετρόχειλος
Διορθώσεις: Καλλιρρόη Τόλη-Κόττα
Εκδόσεις: Πατάκης
Σειρά: Λατίνοι συγγραφείς
Έτος 1ης έκδοσης: 2005







Το να μάθει κανείς πώς να ζει και, κυρίως, πώς να πεθαίνει απαιτεί μια ολόκληρη ζωή. Συνήθως η γεροντική ηλικία έρχεται σαν έκπληξη στους ανθρώπους και ο θάνατος τρομοκρατεί όλους όσοι πέρασαν τη ζωή τους υπεραπασχολημένοι με πράγματα που δεν βελτίωναν την ποιότητά τους.

Ο άνθρωπος λοιπόν θα πρέπει να έχει μπροστά του ένα ικανοποιητικό χρονικό περιθώριο, ώστε να ασχοληθεί με τη φιλοσοφία, η οποία και μόνη είναι ικανή να τον συνδέσει με το παρελθόν και με όλους τους σοφούς.

Ό,τι προσφέρει η φιλοσοφία είναι πέρα από τη φθορά και τη βλάβη που προκαλεί ο χρόνος. Η σοφία των αιώνων θα ανοίξει στον άνθρωπο τους δρόμους της αθανασίας και θα δώσει νόημα στο πέρασμά του από τη γη.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

https://www.patakis.gr

Εξαιρετικής ποιότητας έκδοση από τις εκδόσεις Πατάκη του έργου του σημαντικού Λατίνου στωικού φιλοσόφου Λεύκιου Ανναίου Σενέκα (4 π.Χ. - 69 μ.Χ.) σε μετάφραση του καθηγητή Νίκου Πετρόχειλου. Η εισαγωγή και τα σχόλια προσφέρουν μια ολοκληρωμένη άποψη του έργου, ενώ η ίδια η μετάφραση, σε σύγχρονη και ζωντανή γλώσσα, φέρνει το κλασικό αυτό έργο κοντά στον αναγνώστη της εποχής μας. Η αντιπαραβολή λατινικού και ελληνικού κειμένου προσφέρει επίσης ένα θαυμάσιο εργαλείο σε αυτόν που θέλει να εντρυφήσει στη μελέτη της λατινικής γλώσσας.

Η.Ο.

"Κώδικας Manesse" - Συλλογή Γερμανών τροβαδούρων του Μεσαίωνα

Otto von Brandenburg

Κατά το πρώτο μισό του 14ου αιώνα δημιουργείται στη Ζυρίχη ένα από τα σημαντικότερα έργα της γερμανικής μεσαιωνικής ποίησης. Πρόκειται για ένα χειρόγραφο που φέρει την ονομασία Κώδικας Manesse, από το όνομα της οικογένειας της Ζυρίχης που έκανε την παραγγελία.
Το χειρόγραφο περιλαμβάνει τη δουλειά περίπου 140 Γερμανών τροβαδούρων (των επονομαζόμενων Minnesänger), είναι γραμμένο στη μεσαιωνική γερμανική γλώσσα και θεωρείται εξαιρετικά σημαντική πηγή για τους μελετητές της λογοτεχνίας της εποχής.

Οι Minnesänger ξεκίνησαν τη δική τους λυρική ποίηση γύρω στα 1170, όταν ο Αυστριακός ευγενής Der von Kürenberg (το έργο του οποίου υπάρχει επίσης στον κώδικα) υιοθέτησε στην ποίησή του την αντίληψη του "ευγενούς έρωτα" κατά το πρότυπο των τροβαδούρων της Προβηγκίας. Η ποίηση αυτή έφτασε στο απόγειό της γύρω στα 1230 και συνέχισε μέχρι τα μέσα του επόμενου αιώνα, δημιουργώντας μαζί με την παράδοση της Προβηγκίας και της Γαλικίας το υπόβαθρο για την αναγεννησιακή ποίηση.

Οι μινιατούρες του βιβλίου είναι εκπληκτικής ποιότητας. Οι τροβαδούροι παρουσιάζονται κατά σειρά κοινωνικής θέσης. Πρώτος ο αυτοκράτορας κι ακολουθούν οι βασιλιάδες, οι πρίγκιπες, οι ιππότες, οι απλοί ποιητές. Και πρέπει να πούμε ότι τροβαδούροι υπήρξαν από όλα τα κοινωνικά στρώματα.


Dietmar von Ast


Reinmar von Zweter

"Ποιητές του Λίβερπουλ" - Ανθολογία

Συγγραφέας: Ανθολογία ποίησης
Τίτλος πρωτοτύπου: Ποιητές του Λίβερπουλ
Εισαγωγή-Μετάφραση-Σχόλια: Μυρτώ Αναγνωστοπούλου-Πισσαλίδου
Εκδόσεις: Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις
Έτος έκδοσης:1984









Επιβίωση

Καθεμέρα 
συλλογιέμαι το θάνατο. 
Τις επιδημίες, την πείνα, 
τη βία, την τρομοκρατία, τον πόλεμο, 
το τέλος του κόσμου. 

Βοηθάει 
να μη σκέφτομαι άλλα.

"Τα προβλήματα της φιλοσοφίας" του Μπέρτραντ Ράσσελ

Συγγραφέας: Bertrand Russell
Τίτλος πρωτοτύπου: The Problems of Philosophy
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: Εκδόσεις Williams and Norgate, Λονδίνο 1910
Ελληνικός τίτλος: Τα προβλήματα της φιλοσοφίας
Μετάφραση: Γιάννης Δυριώτης
Πρόλογος: Φώντας Κονδύλης
Εκδόσεις: Αρσενίδης
Έτος 1ης ελληνικής έκδοσης: 1963






...η φιλοσοφία πρέπει να σπουδάζεται όχι για να μας δώσει οριστικές απαντήσεις στα ερωτήματά της, μια που, κατά κανόνα, καμιά ωρισμένη απάντηση δεν μπορούμε να ξέρομε αν είναι αληθινή, αλλά μάλλον για τα ίδια αυτά ερωτήματα. Γιατί τα ερωτήματα αυτά πλαταίνουν την αντίληψή μας για το τι είναι δυνατό, πλουτίζουν τη δημιουργική μας φαντασία και περιορίζουν τη δογματική αυτοπεποίθηση που κρατά κλεισμένο το πνεύμα στη θεωρητική έρευνα. Αλλά, προ παντός, γιατί χάρη στο μεγαλείο του Σύμπαντος που αντικρύζει η φιλοσοφία, το πνεύμα γίνεται κι αυτό πλατύ και ικανό για την ένωσή του εκείνη με το Σύμπαν, που αποτελεί το υψηλότερό του αγαθό. 

(Από την 1η έκδοση)

Μπορείτε να βρείτε ελεύθερο το βιβλίο στην αγγλική γλώσσα στα πλαίσια του Project Gutenberg's

Το βιβλίο σε ανανεωμένη έκδοση εδώ.

"Οι πράσινοι λόφοι της Αφρικής" του Έρνεστ Χέμινγουέη

Συγγραφέας: Ernest Hemingway
Τίτλος πρωτοτύπου: The Green Hills of Africa
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: Εκδόσεις Charles Scribner's Sons, Νέα Υόρκη 1935
Ελληνικός τίτλος: Οι πράσινοι λόφοι της Αφρικής
Μετάφραση: Παναγιώτης Βενάρδος
Επιμέλεια: Αλέξης Ζήρας
Εκδόσεις: Πλέθρον
Έτος 1ης ελληνικής έκδοσης: 1984






Στο βιβλίο αυτό του Έρνεστ Χέμινγουέη βρίσκουν έκφραση η βαθιά χαρά και η απόλαυση για το ίδιο το γεγονός της ζωής. Το κυνήγι στις αφρικανικές πεδιάδες κάτω από τον ανελέητο ήλιο, αποτελεί ένα συγκλονιστικό μέρος αυτής της απόλαυσης. Στη διάρκεια όμως των αδιάκοπων περιπλανήσεών του ανακαλύπτει ο συγγραφέας κάτι περισσότερο από την ηδονή του κυνηγιού. Είναι η αίσθηση της πρωινής δροσιάς πάνω στο γρασίδι, είναι το σχήμα, το χρώμα και η οσμή της γης, η συντροφιά των φίλων... Αυτό που καταλαβαίνουν όλοι, στο τέλος κάθε μέρας, είναι ότι ο χρόνος έχει σταματήσει να μετράει το ίδιο.

(Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

http://plethronbooks.gr/

"Δέκα μύθοι για την ελληνική γλώσσα" - Συλλογικό έργο

Συγγραφέας: Συλλογικό έργο
Κείμενα: Δ.Ν. Μαρωνίτης, Ευάγγελος Β. Πετρούνιας, Α.-Φ. Χριστίδης, Αννα Φραγκουδάκη, Δήμητρα Θεοφανοπούλου-Κοντού, Αννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Γιάννης Βελούδης, Ελένη Καραντζόλα, Σπύρος Μοσxονάς, Μαρία Κακριδή-Φερράρι και Εμμανουήλ Ροΐδης
Τίτλος πρωτοτύπου: Δέκα μύθοι για την ελληνική γλώσσα
Επιμέλεια: Γιάννης Η. Χάρης
Διορθώσεις: Έλλη Βάζου
Εκδόσεις: Πατάκης
Έτος 1ης έκδοσης: 2001



Δέκα σύγχρονοι ειδικοί, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, γλωσσολόγοι και φιλόλογοι, και ένας λογοτέχνης του 19ου αιώνα, εξετάζουν δέκα βασικούς μύθους της φιλολογίας γύρω από τη γλώσσα. Απόψεις που εμφανίζονται σε κάθε εποχή σαν αυταπόδεικτες αλήθειες, ερήμην των γλωσσολογικών ερευνών και κυρίως των γλωσσικών νόμων, απόψεις για τη φθορά και το θάνατο της γλώσσας, για την αγλωσσία των νέων, για τη μοναδικότητα της ελληνικής γλώσσας, για την ανέφικτη διδασκαλία της νεοελληνικής χωρίς καταφυγή στα αρχαία ελληνικά, για τις πλούσιες και τις φτωχές γλώσσες κ.α. εξετάζονται εδώ μέσα από το πρίσμα της αρμόδιας επιστήμης αλλά και της ιστορικής εμπειρίας.

Κείμενα που πρωτοδημοσιεύτηκαν στα Πρόσωπα (αρ.80, 16.9.2000), το ένθετο σαββατιάτικο περιοδικό των Νέων, μαζί με αποσπάσματα από τη γλωσσολογική μελέτη του Εμμανουήλ Ροΐδη Τα είδωλα, του 1893, επιχειρούν να ανασκευάσουν τους μύθους που αντιστρατεύονται ακριβώς το δυναμισμό της γλώσσας και εμποδίζουν μια ουσιαστική προσέγγιση της καλλιέργειάς της.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

https://www.patakis.gr/

"Γκιάκ" του Δημοσθένη Παπαμάρκου

Συγγραφέας: Δημοσθένης Παπαμάρκος
Τίτλος πρωτοτύπου: Γκιάκ
Εκδόσεις: Αντίποδες
Έτος 1ης έκδοσης: 2014











Οι ήρωες αυτών των διηγημάτων, στρατιώτες που πολέμησαν στη μικρασιατική εκστρατεία, έρχονται αντιμέτωποι με τους ρόλους που τους επιβάλλουν οι παραδοσιακοί κανόνες και το βίωμα του πολέμου. Συγκρούονται, υποτάσσονται, ζουν εν κρυπτώ ή φεύγουν. Το γκιακ είναι το αίμα, ο συγγενικός δεσμός και ο νόμος του αίματος που σκιάζει τις ζωές τους. Με έναν τραχύ προφορικό λόγο, οι ιστορίες τους αφηγούνται την απώλεια προσανατολισμού, την αδυναμία τους να συμβιβάσουν τους κώδικες της παράδοσης με τα συναισθήματα και τη συνείδησή τους.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

http://www.antipodes.gr/

"Τζιόρτζιο ντε Κίρικο" του Νίκου Βασιλάκου

Συγγραφέας: Νίκος Βασιλάκος
Τίτλος πρωτοτύπου: Τζιόρτζιο ντε Κίρικο, ο μέγας μεταφυσικός
Διόρθωση: Χαρά Τσακμάκη
Εκδόσεις: Ύψιλον
Έτος έκδοσης: 1986









Ο όρος «μεταφυσική τέχνη» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1913 από τον Guillaume Appolinaire, για να χαρακτηρίσει το περιεχόμενο της σειράς των πινάκων που ο Giorgio De Chirico ζωγράφισε κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Παρίσι (1911-15). Στην περίοδο αυτή ο De Chirico ανέπτυξε τα περισσότερα στοιχεία που αποτέλεσαν την προσωπική του μεταφυσική εικονογραφία: τις πλατείες με τα αγάλματα, τις μυστηριώδεις αρχιτεκτονικές συνθέσεις με τις καμάρες και τις στοές, τους πύργους, και στο επίπεδο της τεχνικής τη βαθιά και εξαρθρωμένη προοπτική και τη συστηματική αντιπαράθεση αινιγματικών αντικειμένων νεκρής φύσης. Ακόμα και τα ιδιαίτερα στοιχεία της επόμενης περιόδου του (1915-18) στη Ferrara της Ιταλίας, όπως οι φιγούρες των ανδρείκελων (mannequins) και οι μαυροπίνακες με τα γεωμετρικά διαγράμματα, εμφανίζονται ήδη σε ορισμένους πίνακες της παρισινής περιόδου, για παράδειγμα στο «Ατέλειωτο Ταξίδι» του 1914.

(Από την έκδοση)

http://www.ypsilon.gr/

"Φθινοπωρινοί στίχοι" - ποίημα του Ρουμπέν Νταρίο

Ο νικαραγουανός ποιητής Ρουμπέν Νταρίο (Rubén Darío, 1867-1916) θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της Λατινικής Αμερικής και είναι ο θεμελιωτής του μοδερνίσμο (modernisno), ενός ισπανοαμερικανικού λογοτεχνικού ρεύματος που απετέλεσε τομή στη λογοτεχνία και των δύο πλευρών του Ατλαντικού πριν και μετά το γύρισμα του 20ού αιώνα.
Ένα από τα γνωστά ποιήματά του είναι οι Φθινοπωρινοί στίχοι (Versos de otoño):



Όταν πάει προς εσένα η σκέψη μου ευωδιάζει
και βαθαίνει απ' την τόση γλύκα του βλέμματός σου.
Με τα γυμνά σου πόδια πατάς σε αφρού ασπράδα
και στα χείλια σου κλείνεις την ευτυχία του κόσμου.

Η εφήμερη αγάπη μικρή απόλαυση δίνει
κι ίδιο τέλος προσφέρει στη χαρά και στη λύπη.
Πριν μια ώρα ένα όνομα χάραξα μές στο χιόνι,
λίγο πριν την αγάπη μου είπα πάνω στην άμμο.

Τα ολοκίτρινα φύλλα πέφτουνε στην αλέα,
που παν κι έρχονται τόσα ερωτευμένα ζευγάρια
και τα ρόδα σου, Άνοιξη, φυλλορρούν κι εκείνα
στο κρασί που απομένει μές στην κούπα του Οχτώβρη.

(Μετάφραση: Ηλίας Ματθαίου
από την Ανθολογία ισπανικής ποίησης,
Εκδόσεις Γνώση, Αθήνα 1983)

"Λειτουργική Γλωσσολογία" του Χρήστου Κλαίρη

Συγγραφέας: Χρήστος Κλαίρης
Τίτλος πρωτοτύπου: Vers une linguistique inachevée
1η έκδοση στη γαλλική γλώσσα: Εκδόσεις Peeters, Λουβαίν 2005
Ελληνικός τίτλος: Λειτουργική Γλωσσολογία
Μετάφραση: Ελένη Σελλά-Μάζη
Διόρθωση: Κατερίνα Μινέσχου
Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα
Έτος 1ης ελληνικής έκδοσης: 2007






Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζονται οι βασικές αρχές και η μεθοδολογία της δομικής και λειτουργικής γλωσσολογίας, όπως αυτή γεννήθηκε και αναπτύχθηκε στην Ευρώπη. Η όλη θεωρία στηρίζεται στην άποψη ότι η γλώσσα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κοινωνικός θεσμός. Η εξασφάλιση της επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων, στα πλαίσια μιας κοινωνίας, αναγνωρίζεται ως ο κεντρικός ρόλος της γλώσσας.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Οι Ινδοευρωπαίοι" του Τζ. Π. Μάλλορυ

Συγγραφέας: J. P. Mallory
Τίτλος πρωτοτύπου: In Search of the Indo-Europeans: Language, Archaeology and Myth
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: Εκδόσεις Thames & Hudson, Λονδίνο 1989
Ελληνικός τίτλος: Οι Ινδοευρωπαίοι. Γλώσσα, Αρχαιολογία και Μύθος
Μετάφραση: Ελένη Αστερίου
Εκδόσεις: Δελφίνι
Έτος 3ης ελληνικής έκδοσης: 1995





Ποια είναι η εικόνα που έχουμε για τους ινδοευρωπαίους; Για πολλούς είναι έφιπποι πολεμιστές που εξαπολύθηκαν από την Ασία εξαπλώνοντας τις γλώσσες τους και τον πολιτισμό τους με κάθε κτύπημα του σπαθιού τους. Βέβαια, η ιστορία των γλωσσών δείχνει ότι οι περισσότεροι λαοί της Ευρώπης, του Ιράν και της Ινδίας μοιράζονται μια κοινή αρχαία γλώσσα, γνωστή σήμερα ως πρωτοινδοευρωπαϊκή. Η καταγωγή της γλώσσας των κελτών, των γερμανών, των ιταλών, των ελλήνων, των αλβανών, των σλάβων, των ινδών και πολλών άλλων λαών, που έχουν εξαφανισθεί εδώ και καιρό, μπορεί να αναχθεί σε αυτή τη μητρική γλώσσα. Όμως σε ποιο βαθμό η ιστορία την οποία αφηγούνται οι γλώσσες συμβαδίζει με τις ιστορικές πηγές και τα αρχαιολογικά ευρήματα; Τι ξέρουμε για τη ζωή και τις πεποιθήσεις αυτών των πρώιμων ινδοευρωπαίων; Και ποια ήταν η αρχική κοιτίδα τους;

Με εξαιρετική επιστημονική τεκμηρίωση, ο Mallory ανιχνεύει την άμεση προέλευση όλων των ινδοευρωπαϊκών λαών της Ευρώπης και της Ασίας. Συγκρίνοντας τις γλώσσες τους, δείχνει την κοινή πολιτισμική κληρονομιά τους και με την τεχνική της συγκριτικής μυθολογίας εξετάζει τις πρωιμότερες πεποιθήσεις τους. Στη συνέχεια ερευνά το ζήτημα της πιθανότερης κοιτίδας τους και παρουσιάζει τις αρχαιολογικές και γλωσσικές μαρτυρίες για την επέκτασή τους στην Ευρώπη και την Ασία, διαδικασία που την πρόσφατη εποχή μετέφερε ομιλούμενες ινοδοευρωπαϊκές γλώσσες σε όλες τις γωνιές του κόσμου.

Πρόκειται για την ιστορία της μισής ανθρώπινης φυλής, η οποία συνοδεύεται από εκτεταμένες παραθέσεις μεταφρασμένων κειμένων και εικονογραφείται με χάρτες, διαγράμματα και φωτογραφίες. Το έργο «Οι Ινδοευρωπαίοι» αναγνωρίζεται ως υποδειγματική εργασία γι' αυτό το θέμα.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Ασκήσεις ύφους" του Ραιημόν Κενώ

Συγγραφέας: Raymond Queneau
Τίτλος πρωτοτύπου: Exercices de style
1η έκδοση στη γαλλική γλώσσα: Εκδόσεις Gallimard, Παρίσι 1947
Ελληνικός τίτλος: Ασκήσεις Ύφους
Απόδοση: Αχιλλέας Κυριακίδης
Επιμέλεια: Μαρία Κυρτζάκη
Εκδόσεις: Ύψιλον
Έτος 1ης ελληνικής έκδοσης: 1984






Με πόσους τρόπους μπορεί να περιγραφεί ένα ασήμαντο επεισόδιο, απ' αυτά που συμβαίνουν γύρω μας, στην καθημερινή μας ζωή; Με 99 (ενενήντα εννέα) απαντά ο Ραιημόν Κενώ και ιδού η απόδειξη:

Οι «Ασκήσεις Ύφους», ένα από τα πιο διασκεδαστικά και, σίγουρα, το πιο πρωτότυπο βιβλίο στην Ιστορία της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας. Σε κάποιο Παρισινό λεωφορείο, μιαν ώρα αιχμής, ένας αντιπαθητικός νεαρός ξεκινάει ένα καβγά με το διπλανό του «δι' ασήμαντον αφορμήν». Μ' ένα ανεξάντλητο καταιγισμό απολαυστικών ευρημάτων, ο Κενώ, ένας από τους πιο πνευματώδεις συγγραφείς του αιώνα μας, παρουσιάζει 99 παραλλαγές του επεισοδίου, απ' τις οποίες σημειώνουμε ενδεικτικά: την παραλλαγή σε Θεατρικό, και σε Δεκαπεντασύλλαβο, τη Φιλοσοφική, τη Μάγκικη, την Οσφρητική, την Κρυπτογραφική, τη Σημειολογική, τη Βοτανική, τη Γεωμετρική, τη Χωριάτικη και την (εντελώς) Αναπάντεχη, με την οποία κλείνει αυτό το ξεκαρδιστικό βιβλίο των εκπλήξεων.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

http://www.ypsilon.gr/

"Ιστορία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας" του Ανρί Τοννέ

Συγγραφέας: Henri Tonnet
Τίτλος πρωτοτύπου: Histoire du grec moderne. La formation d'une langue
1η έκδοση στη γαλλική γλώσσα: Εκδόσεις L'Asiathéque, Παρίσι 1993
Ελληνικός τίτλος: Ιστορία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας
Μετάφραση: Μαρίνα Καραμάνου - Πάνος Λιαλιάτσης
Επιμέλεια: Χριστόφορος Χαραλαμπάκης
Εκδόσεις: Παπαδήμας
Έτος 1ης ελληνικής έκδοσης: 1995





Το βιβλίο αυτό του καθηγητή Henri Tonnet αποτελεί μια ευσύνοπτη Εισαγωγή στην Ιστορία της νεοελληνικής γλώσσας. Ο συγγραφέας εξετάζει με βαθιά γνώση των πηγών τους σημαντικότερους σταθμούς στην εξελικτική πορεία της νεοελληνικής, η οποία διαμορφώθηκε σε μια μακρά χρονική περίοδο που αρχίζει γύρω στον 2ο μ.Χ. αιώνα και τελειώνει με τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους. Τα εισαγωγικά κεφάλαια για την Ιστορία της ελληνικής γραφής και τα γνωρίσματα της αρχαίας γλώσσας βοηθούν τον αναγνώστη να κατανοήσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διαμορφώθηκε η Ελληνιστική Κοινή και με τη σειρά της η βυζαντινή και η νεοελληνική γλώσσα, με αποκορύφωμα το γλωσσικό ζήτημα. Η πραγμάτευση των επιμέρους περιόδων γίνεται ιδιαίτερα ελκυστική με την παράθεση αντιπροσωπευτικών κειμένων τα οποία ερευνώνται από φωνητική - φωνολογική, μορφολογική, συντακτική και λεξιλογική άποψη.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

https://www.papadimasbooks.gr/

"Ο Ελληνικός Μεσαίωνας" της Εβελύν Πατλαζάν

Συγγραφέας: Évelyne Patlagean
Τίτλος πρωτοτύπου: Un Moyen Âge grec - Byzance IXe-XVe siècle
1η έκδοση στη γαλλική γλώσσα: Εκδόσεις Albin Michel, Παρίσι 2007
Ελληνικός τίτλος: Ο Ελληνικός Μεσαίωνας. Βυζάντιο, 9ος-15ος αιώνας
Μετάφραση: Δέσποινα Λαμπαδά
Εκδόσεις: Πατάκης
Έτος 1ης ελληνικής έκδοσης: 2014





Το Βυζάντιο κατέχει μια παράδοξη θέση στην ιστοριογραφία. Σε σχέση με την αργή συγκρότηση των δυτικών κοινωνιών και με τον τουρκικό μουσουλμανικό κόσμο, το Βυζάντιο εμφανίζεται ως μια προέκταση της αρχαιότητας στην οποία βάζει τέλος η πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Αυτή η ιδιαιτερότητα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην πεποίθηση των ιστορικών της μεσαιωνικής περιόδου ότι η «φεουδαρχία» που χαρακτήρισε τη Δύση υπήρξε αποκλειστικότητα μιας Ευρώπης «καρπού των εισβολών», κατά την έκφραση του Μαρκ Μπλοκ.

Ανατρέχοντας στην προέλευση αυτής της ερμηνείας, η Εβελύν Πατλαζάν προτείνει μια επανεξέταση της βυζαντινής ιστορίας από τον 9ο ως τον 15ο αιώνα, υπό το πρίσμα της θεμελιώδους μελέτης του Μαρκ Μπλοκ "Η φεουδαρχική κοινωνία". Έτσι, το αυτοκρατορικό περιβάλλον, οι κύκλοι της αριστοκρατίας, η κρατική μηχανή αναλύονται στην προοπτική των οικογενειακών και κοινωνικών σχέσεων, των δεσμών πίστης και της οργάνωσης των εξουσιών. Η βυζαντινή κοινωνία εμφανίζεται κάτω από καινούριο φως, ως ένα ξεχωριστό συστατικό του μεσαιωνικού κόσμου.

Ο «Ελληνικός Μεσαίωνας» αποδίδει στο Βυζάντιο τη θέση που του αναλογεί στη μακρά κυοφορία των κοινωνικών δομών και των εξουσιών που έχουν την καταγωγή τους στη ρωμαϊκή κοινωνία της ύστερης αρχαιότητας, συμβάλλοντας στην έξοδο της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από το ημίφως στο οποίο την περιορίζουν συχνά οι ιστορικοί του δυτικού κόσμου ακόμα και σήμερα.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Εκλάμψεις" του Αρθούρου Ρεμπώ

Συγγραφέας: Arthur Rimbaud
Τίτλος: Εκλάμψεις
Έτος συγγραφής: 1873-1875
Μετάφραση: Αλέξης Ασλάνογλου
Εκδόσεις: Ηριδανός
Έτος ελληνικής έκδοσης: 1981









Παιδική ηλικία (ΙΙΙ)

Στο δασάκι υπάρχει ένα πουλί, το τραγούδι του σας σταματά και σας κάνει να κοκκινίζετε. 

Υπάρχει ένα ρολόι που δε χτυπά.

Υπάρχει μια χαράδρα με μια φωλιά από λευκά ζώα. 

Υπάρχει ένας καθεδρικός ναός που κατεβαίνει και μια λίμνη που ανεβαίνει.

Υπάρχει ένα αμαξάκι παρατημένο στις λόχμες, ή που κατεβαίνει το μονοπάτι τρέχοντας, στολισμένο με κορδέλες.

Υπάρχει ένας όμιλος μικρών θεατρίνων με κοστούμια, που τους διακρίνετε πάνω στο δρόμο μέσ' από την άκρη του δάσους. 

Υπάρχει, τέλος, όταν κανείς πεινά και διψά, κάποιος που σας διώχνει.

Ποίημα - Ο γλυκός χειμώνας

Τα όνειρα δεσπόζουν
Στο δρόμο με τα πεσμένα φύλλα
Η κόκκινη ομορφιά της δύσης
Υπενθυμίζει αλλοτινούς καιρούς
Μια ζωή
Το μεγαλείο της απλότητας που ‘ναι δική σου
Ένα σύννεφο σηκώνεται από φύλλα
Στο πέρασμά σου
Ψιθυρίζοντας με το στόμα χίλιων ανθρώπων που αγάπησες
Κυλάς επάνω του
Οδεύεις προς τη δύση
Στον ορίζοντα που περιμένει
Ζωγραφίζοντας τον έρωτα
Πάνω απ’ τις στέγες.

(1982)