«Το νόημα της Πρωτομαγιάς» της Νούλης Τσαγκαράκη

Και όπως όλα, έτσι ευτελίστηκε και το νόημα της Πρωτομαγιάς. Ξεθώριασε ανάμεσα σε αδιάφορες, αναμασημένες αναφορές των δελτίων ειδήσεων. Κρύφτηκε πίσω από εκθέσεις λουλουδιών και εορτασμούς της άνοιξης, κι ας σηματοδοτεί ο Μάιος το τέλος, όχι την αρχή της. Μαράζωσε μέσα από θλιβερές μειοψηφίες που διαδηλώνουν φωνάζοντας «η πρωτομαγιά δεν είναι αργία, είναι απεργία». Τι είδους απεργία είναι ωστόσο εκείνη που την πληρώνει ο εργοδότης, μόνο οι ίδιοι μπορούν να πουν.

Ξεθώριασε το νόημα υπό την αίγλη εορτών και πανηγύρεων, αλλά τι ακριβώς γιορτάζουμε; Ας αναρωτηθούμε για λίγο. Την εξέγερση των εργατών του Σικάγου, θα απαντήσουν οι περισσότεροι. Αλλά είναι ποτέ δυνατόν, να είναι γιορτή μια εξέγερση που βάφτηκε στο αίμα; Μπορούμε να την αποκαλέσουμε ημέρα μνήμης ή επέτειο, αλλά επ’ ουδενί γιορτή! Γιατί ο θάνατος, και μάλιστα ο άδικος, ο χυδαίος, δεν έχει τίποτα το εορταστικό, τουναντίον!

Οι Πρωτομαγιές, αυτές που αξίζει να τιμώνται και να μνημονεύονται εσαεί, είναι ποτισμένες με πόνο, με δάκρυ και αίμα. Αίμα αθώων! Αίμα γενναίων που τόλμησαν να σηκώσουν κεφάλι στο δυνάστη. Σαν τους καπνεργάτες το ’36 στη Θεσσαλονίκη –στα καθ’ ημάς– και σαν τους 200 της Καισαριανής το ‘44. Είναι λοιπόν δυνατόν να γιορτάζουμε τους πεθαμένους μας; Είναι γιορτή ο επιτάφιος της Μεγάλης Παρασκευής; Ή διανοήθηκε ποτέ κανείς να γιορτάσει το χαμό των ανθρώπων στο Μάτι ή σε οποιαδήποτε άλλη μαζική απώλεια; Δεν είναι γιορτή η Πρωτομαγιά, επιτάφιος είναι! Μέρα κατάνυξης και περισυλλογής. Μνημόσυνο πρέπει στους αγωνιστές, όχι γιορτή. Ούτε διαδηλώσεις, ούτε κινητοποιήσεις, ούτε συνθήματα, ούτε αιτήματα. Μόνο μια πορεία, σιωπηλή, αχρωμάτιστη, λαϊκή. Να βγούμε όλοι στους δρόμους μ’ ένα κερί ο καθένας μας στο χέρι, στη μνήμη τους.

Να τους μνημονεύουμε πρέπει και μαζί να μνημονεύουμε την ιστορία. Επειδή η ιστορία μπορεί να θεωρείται γράμμα νεκρό, τα νοήματα της όμως παραμένουν ζωντανά, ολοζώντανα, κι αλίμονο στους λαούς που τα ξεχνούν! Γιατί τότε –παραφράζοντας τη ρήση του Σανταγιάνα– είναι καταδικασμένοι να τα ξαναζήσουν!

Σημ.: Το χαρακτικό στην αρχή του άρθρου είναι της Βάσως Κατράκη.

«Θάνατος στα ανοιχτά» του Αντρέα Καμιλλέρι

Συγγραφέας: Andrea Camilleri
Τίτλος πρωτοτύπου: Morte in mare aperto e altri indagini del giovane Montalbano
Είδος έργου: Αστυνομικά διηγήματα
1η έκδοση στην ιταλική γλώσσα: Sellerio Editore, Palermo 2014
Ελληνικός τίτλος: Θάνατος στα ανοιχτά και άλλες έρευνες του νεαρού Μονταλμπάνο
Μετάφραση: Φωτεινή Ζερβού
Επιμέλεια - Διορθώσεις: Γιώργος Κασαπίδης
Εκδόσεις: Πατάκης
Σειρά: Ξένη λογοτεχνία
Έτος 3ης (παρούσας) έκδοσης: 2019 (1η έκδοση 2017)

Αυτή τη φορά ο Αντρέα Καμιλλέρι μάς γυρίζει πίσω στον χρόνο, και συγκεκριμένα στη δεκαετία του '80, παρουσιάζοντάς μας τις περιπέτειες ενός νέου σε ηλικία αστυνόμου Μονταλμπάνο και εντάσσοντάς τες στην τότε πολιτικοκοινωνική κατάσταση. Όπως πάντα, το σικελικό τοπίο δεσπόζει και οι γνωστοί μας ήρωες είναι όλοι εκεί: Η γλυκιά Λίβια, αρραβωνιαστικιά του αστυνόμου, που πηγαινοέρχεται από την Τζένοβα, που ζει και δουλεύει, στη Σικελία για να είναι κοντά στον καλό της· ο αδιόρθωτος γυναικάς υπαστυνόμος Αουτζέλλο· ο σοβαρός και τυπολάτρης επιθεωρητής Φάτσιο, δεξί χέρι του Μονταλμπάνο· ο αρχιφύλακας Γκάλλο, που οδηγεί το υπηρεσιακό αυτοκίνητο σαν να πηγαίνει σε αγώνες της Φόρμουλα 1· ο αστυνομικός Καταρέλλα, με το μυαλό και την καλοσύνη παιδιού επτά ετών, που έχει τον Μονταλμπάνο σαν θεό· ο ιατροδικαστής Πασκουάνο, που όταν έχει χάσει στο πόκερ «σκοτώνει άνθρωπο»· η Αντελίνα, οικιακή βοηθός του αστυνόμου, με τα εξαίσια φαγητά της που οδηγούν τον αστυνόμο στον παράδεισο· ο εστιάτορας Καλότζερο, ο δεύτερος πυλώνας των γαστρονομικών απολαύσεων του Μονταλμπάνο, με τις καλύτερες συνταγές θαλασσινών σ' ολόκληρη τη Σικελία· οι δύο δημοσιογράφοι των τοπικών καναλιών, ο κομμουνιστής Νικολό Τζίτο, φίλος του αστυνόμου και πρόθυμος να τον βοηθάει για το κοινό καλό, και ο διαπλεκόμενος Πίππο Ραγκονέζε, τσιράκι της εκάστοτε κυβέρνησης κι ορκισμένος εχθρός του αστυνόμου.

Πάνω απ' όλους, ο ίδιος ο αστυνόμος Μονταλμπάνο, με μια προσωπικότητα ιδιαίτερα περίπλοκη, κυκλοθυμικός αλλά και ευγενικός, με κατανόηση αλλά και ξεσπάσματα θυμού, με απέχθεια προς την αδικία και την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, οπαδός της μη βίας και της προστασίας των αδύναμων αλλά και με σκληρότητα απέναντι σε όσους ξεπερνούν τα όρια, μορφωμένος και με πλατιά παιδεία. Λατρεύει το καλό φαγητό και το απολαμβάνει με βογγητά ικανοποίησης, τρώει πάντα στη βεράντα του με θέα τη θάλασσα, του αρέσει να κολυμπάει πάντα στα κρύα νερά, έχει κακή σχέση με τη σύγχρονη τεχνολογία και προτιμάει να διαβάσει ένα καλό βιβλίο από το να δει τηλεόραση, είναι επιρρεπής πότε πότε σε ερωτικές περιπετειούλες που όμως τον γεμίζουν ενοχές, πίνει ουίσκι και καπνίζει πολύ. Είναι πολύ ικανός αστυνομικός, σωστό λαγωνικό, αλλά δεν θα έφευγε ποτέ από την πόλη του τη Βιγκάτα και από το υποδειγματικό αστυνομικό τμήμα και την σφιχτοδεμένη ομάδα που έχει δημιουργήσει εκεί, ούτε ακόμα κι όταν του προσφέρονται ανώτερες θέσεις στην αστυνομική ιεραρχία. Αγαπάει τους συνεργάτες του, τους φροντίζει, τους προστατεύει, μα δεν έχει στενούς φίλους. Ένας μοναχικός λύκος, ιδεολόγος, που θέλει την αστυνομία προστάτη του πολίτη κι όχι εχθρό του, που στηλιτεύει δηκτικά τα κακώς κείμενα της ιταλικής και διεθνούς πολιτικής σκηνής, ο αστυνόμος Μονταλμπάνο είναι από τους πιο ενδιαφέροντες ήρωες που έχει ποτέ δημιουργήσει η αστυνομική λογοτεχνία.

Η. Ο.

«Ιστορικοσυγκριτική γραμματική των Ινδοευρωπαϊκών γλωσσών» του Χαράλαμπου Συμεωνίδη

Ένα μικρό διαμάντι αυτό το βιβλίο, που μας εισάγει στην απέραντη ινδοευρωπαϊκή οικογένεια γλωσσών, μέλος της οποίας -το αρχαιότερο από όσα υπάρχουν σήμερα- είναι η ελληνική. Υπάρχουν κεφάλαια για την ιστορία των διαφόρων γλωσσών της οικογένειας, την ταξινόμησή τους σε υποομάδες, για τις αλλαγές που έχουν προκύψει μέσα στον χρόνο στη φωνολογία, τη μορφολογία και τη σημασιολογία, ενώ γίνεται και μια αναφορά στην πιθανή κοιτίδα των Ινδοευρωπαίων. Το βιβλίο, αν και επιστημονικότατο, είναι συμπυκνωμένο με τέτοιο τρόπο που δεν δυσκολεύει την κατανόηση από οποιονδήποτε έχει μια καλά μέση παιδεία και ανάλογα ενδιαφέροντα. Η έκδοση αυτή υπάρχει και σήμερα, και συστήνεται ανεπιφύλακτα. (Η. Ο.)

Συγγραφέας: Χαράλαμπος Π. Συμεωνίδης
Τίτλος πρωτοτύπου: Ιστορικοσυγκριτική γραμματική των Ινδοευρωπαϊκών γλωσσών
Είδος έργου: Ιστορική και συγκριτική γλωσσολογία
Εκδόσεις: Αφοί Κυριακίδη
Έτος 1ης έκδοσης: 1981









Όποιος γνωρίζει εκτός από τη μητρική του γλώσσα και μια δεύτερη γλώσσα, θα έχει παρατηρήσει, ιδιαίτερα εφόσον πρόκειται για συγγενικές γλώσσες, ότι οι δύο γλώσσες παρουσιάζουν όχι μόνον διαφορές, που είναι αυτονόητες, αλλά και ομοιότητες αξιοπαρατήρητες. Έτσι ένας Γερμανός που έμαθε αγγλικά θα παρατηρήσει ότι οι αγγλικές λέξεις father, mother, hand, ice παρουσιάζουν ομοιότητες με τις λέξεις Vater, Mutter, Hand, Eis της δικής του γλώσσας. Με τον ίδιο τρόπο κι ένας Ρώσος που ταξιδεύει σε άλλες σλαβικές χώρες θα παρατηρήσει ότι οι λέξεις ruka (χέρι), noga (πόδι), zima (χειμώνας) κλπ. της μητρικής του γλώσσας είναι παρόμοιες ή λίγο παραλλαγμένες στις περισσότερες άλλες σλαβικές γλώσσες.

(Απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου)

Βρείτε το βιβλίο στις εκδόσεις των Αφών Κυριακίδη, καθώς και σε όλα τα μεγάλα βιβλιοπωλεία.

«Αναπόδραστη μνήμη» της Ανθής Μαρωνίτη

Συγγραφέας: Ανθή Μαρωνίτη
Τίτλος πρωτοτύπου: Αναπόδραστη μνήμη
Είδος έργου: Ποίηση
Επιμέλεια: Σταύρος Πετσόπουλος
Εκδόσεις: Άγρα
Έτος έκδοσης: 2020









Αναπόδραστη

Νά ένα νήμα
να το ξετυλίξεις

αναμνήσεις σαν πρόθυμες εικόνες
δεν ντύνονται με λέξεις

το νήμα ανασύρει
κάτι θαμμένο
δεν το αφήνεις
παρουσίες φαντάσματα
βοηθάει η ένταση

αναπόδραστη μνήμη
ευεργετική
επώδυνη
πάντα πέρα από τα όρια

Πηγή: https://agrapublications.blogspot.com/

«Το Αριστερό Χέρι του Σκότους» της Ούρσουλα Λε Γκεν

Από τις περίφημες εκδόσεις Ωρόρα, που άφησαν για πολλά χρόνια το στίγμα τους στην επιστημονική φαντασία, ένα συναρπαστικό βιβλίο της Ούρσουλα Λε Γκεν (1929-2018), μιας από τις μεγαλύτερες συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας του καιρού μας.

Συγγραφέας: Ursula K. Le Guin
Τίτλος πρωτοτύπου: The Left Hand of Darkness
Είδος έργου: Μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: Ace Books, New York 1969
Ελληνικός τίτλος: Το Αριστερό Χέρι του Σκότους
Μετάφραση - Πρόλογος: Γιώργος Μπαλάνος
Εκδόσεις: Ωρόρα
Σειρά: Χρυσή σειρά
Έτος έκδοσης: 1990





Όσο πιο ουσιαστική υπόσταση έχει ένας άνθρωπος και όσο πιο κοντά βρίσκεται στο φως τόσο πιο σκοτεινή και μεγάλη είναι η σκιά του. Αλλά τι κρύβεται σ' αυτή τη σκιά;...

Όμως στον πλανήτη Γκέθεν πιστεύουν ότι σημασία δεν έχουν οι απαντήσεις αλλά οι ερωτήσεις, όχι ή γνώση αλλά η άγνοια...

(Απόσπασμα από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα» του Ιουλίου Βερν

Το κλασικό αριστουργηματικό έργο του Ιουλίου Βερν, που έχει γνωρίσει αναρίθμητες εκδόσεις σε όλο τον κόσμο και στην Ελλάδα, σε μια εντελώς καινούρια μετάφραση και έκδοση.

Συγγραφέας: Jules Verne
Τίτλος πρωτοτύπου: Vingt mille lieues sous les mers
Είδος έργου: Κλασικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας
1η έκδοση στη γαλλική γλώσσα: Pierre-Jules Hetzel, 1870
Ελληνικός τίτλος: 20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα
Επίμετρο: Ρέι Μπράντμπερι
Μετάφραση: Αριάδνη-Αδαμαντία Μοσχονά
Εκδόσεις: Ψυχογιός
Σειρά: Τα κλασικά
Έτος έκδοσης: 2021



Ένα μυστηριώδες θαλάσσιο τέρας περιπλανιέται στους ωκεανούς το έτος 1866. Θορυβημένη η αμερικανική κυβέρνηση, οργανώνει ειδική αποστολή εντοπισμού και εξόντωσης του τέρατος με αρχηγό έναν Γάλλο θαλάσσιο βιολόγο. Όταν η αποστολή συναντάει το κήτος ανοιχτά της Ιαπωνίας, η καταδίωξή του καταλήγει σε πανωλεθρία. Τότε είναι που τα εναπομείναντα μέλη της αποστολής συνειδητοποιούν ότι δεν πρόκειται για τέρας, αλλά για υποβρύχιο. Ένας θαυμαστός υποθαλάσσιος κόσμος ανοίγεται μπροστά στα μάτια τους, ενώ η εμφάνιση του κάπτεν Νέμο, του κυβερνήτη του «Ναυτίλου» (όπως ονομάζεται το υποβρύχιο), θα φέρει νέα δεδομένα στη ζωή των μελών της αποστολής αλλά και στο πώς βλέπουν τον κόσμο γύρω τους.

Οι 20.000 λεύγες θεωρούνται από τις πιο συναρπαστικές μυθοπλαστικές περιπέτειες και από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν ποτέ. Λέγεται πως αυτό το βιβλίο μαζί με το Από τη Γη στη Σελήνη έκαναν τον μεγάλο Αμερικανό αστρονόμο Έντουιν Χαμπλ να εγκαταλείψει τη νομική και να ασχοληθεί με την αστρονομία και την κοσμολογία.

Πέρα από τη λογοτεχνική αξία του, το βιβλίο έχει ξεχωρίσει για τα τεχνολογικά, επιστημονικά, πραγματολογικά στοιχεία του, που είναι μπροστά από την εποχή τους, για τους πολιτικούς υπαινιγμούς εκ μέρους του συγγραφέα (έχει λεχθεί πως ασκεί κριτική στην αποικιοκρατία σε πολύ πρώιμο στάδιο), όπως επίσης για μια υπόγεια οικολογική ανησυχία που φαίνεται να εκφράζει ο Βερν μέσα από το πρόσωπο του Νέμο.

Πηγή: https://www.psichogios.gr/

«Σερβική γλώσσα» των Μίρκο Τομάσεβιτς & Αγορίτσας Τρύπη-Τομάσεβιτς

Συγγραφείς: Μίρκο Τομάσεβιτς & Αγορίτσα Τρύπη-Τομάσεβιτς
Τίτλος πρωτοτύπου: Σερβική γλώσσα - Εγχειρίδιο διδασκαλίας της σερβικής γλώσσας με γραμματική και συντακτικό
Είδος έργου: Μέθοδος εκμάθησης της σερβικής γλώσσας
Εκδόσεις: Παρουσία
Έτος έκδοσης: 1998






Καλογραμμένο βιβλίο, που χωρίζεται σε 25 μαθήματα. Κάθε μάθημα αποτελείται από ένα κείμενο, το λεξιλόγιο του κειμένου, ένα ή περισσότερα κεφάλαια γραμματικής και πολλές ασκήσεις. Μειονέκτημά του ότι δεν υπάρχουν οι λύσεις των ασκήσεων. Είναι όμως (έως έναν βαθμό) κατάλληλο για αυτοδιδασκαλία.

«Αμερικανικά διηγήματα» - Ανθολογία

Συγγραφέας: συλλογικό έργο
Τίτλος πρωτοτύπου: Αμερικανικά διηγήματα
Είδος έργου: Ανθολογία διηγημάτων
Τόμοι: 2
Μετάφραση: Νάτα Κοκόλη, Αθανάσιος Κωστίκας, Φανή Κουτσοκώστα, Κωνσταντίνος Μαντουδάκης, Αθηνά Κακούρη, Θέμης Μιχαήλ, Κώστας Παπαπάνος, Τάκης Παναγιωτόπουλος, Γεώργιος Φαττούρος, Γεώργιος Αναγνωστόπουλος, Κώστας Σακελλαρίου, Λάκης Σταματόπουλος, Α. Τσιλένης
Εκδόσεις: Γράμματα
Σειρά: Λογοτεχνία
Έτος έκδοσης: 1983

Πολύτιμη αυτή η συλλογή αμερικανικού διηγήματος, στην οποία παρουσιάζονται συνολικά 23 πεζογράφοι:

Στον Α' τόμο: Γουόσινγκτον Έρβινγκ, Ναθάνιελ Χώθορν, Έντουαρντ Έβερετ Χέηλ, Έντγκαρ Αλαν Πόε, Μαρκ Τουαίην, Φράνσις Μπρετ Χαρτ, Αμβρόσιος Μπηρς, Σάρα Ορν Τζούετ, Ο' Χένρυ, Χάμλιν Γκάρλαντ, Στήβεν Κρέιν.

Στον Β' τόμο: Τζακ Λόντον, Τήοντορ Ντράιζερ, Γουίλα Κάθερ, Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ, Στήβεν Βίνσεντ Μπένετ, Σέργουντ Αντερσον, Γουίλιαμ Φώκνερ, Ντόροθυ Πάρκερ, Έρνεστ Χέμινγουεη, Τζέιμς Θέρμπερ, Τζων Στάινμπεκ, Γουίλλιαμ Σαρόγιαν.


Βρείτε τα βιβλία στο ιστορικό και πολύ ζεστό και φιλικό βιβλιοπωλείο της Πρωτοπορίας.

«Υπηρέτης δύο αφεντάδων» του Κάρλο Γκολντόνι

Συγγραφέας:
Τίτλος πρωτοτύπου: Il servitore di due padroni
Είδος έργου: Θέατρο
Έτος συγγραφής (ιταλική γλώσσα) 1746
Ελληνικός τίτλος: Υπηρέτης δύο αφεντάδων
Μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές
Εκδόσεις: Ηριδανός
Σειρά: Θέατρο
Έτος έκδοσης: 2008






Χαρακτήρες παρμένοι από την Κομμέντια ντελ 'Αρτε ζωντανεύουν αιώνες αργότερα στο έργο αυτό του βενετσιάνου κωμωδιογράφου. Ο παμπόνηρος υπηρέτης Τρουφαλντίνο καταφέρνει να αναστατώσει τη Βενετία του 18ου αιώνα με τα ψέματα και τα καμώματα του, τις εξυπνάδες και τις μικροαπάτες του. 'Εργο με γερή θεατρική δομή, που σατιρίζει τα ήθη μιας εποχής όχι τόσο κοντινής στη δική μας, αλλά ίδιας σε αφέλεια, συντηρητισμό και επιτήδευση.

Πηγή: https://www.hridanos-ekdoseis.gr/

«Η Μαθηματική Εμπειρία» των Φίλιπ Ντέιβις και Ρόιμπεν Χερς

Συγγραφείς: Philip J. Davis & Reuben Hersh
Τίτλος πρωτοτύπου: The Mathematical Experience
Είδος έργου: Θέματα μαθηματικών
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: Birkhäuser, Boston 1981
Ελληνικός τίτλος: Η Μαθηματική Εμπειρία
Μετάφραση: Γιώργος Αναστασιάδης
Επιστημονικός σύμβουλος: Μιχάλης Λάμπρου
Επιμέλεια - Διορθώσεις: Πόπη Βουτσινά
Εκδόσεις: Τροχαλία
Έτος έκδοσης: 1990




Η Μαθηματική Εμπειρία είναι ένα βιβλίο που πραγματεύεται τα σύγχρονα μαθηματικά από ιστορική και φιλοσοφική άποψη. Το βιβλίο αναφέρεται στην ψυχολογία των μαθηματικών και δίνει παραδείγματα από διάσημες μαθηματικές αποδείξεις και από ξεχωριστά προβλήματα που έχουν απασχολήσει κατά καιρούς τους μαθηματικούς. Προχωρεί στη εξήγηση του τι σημαίνει ουσιαστικά μια απόδειξη σε σχέση με την αντικειμενική αλήθεια. Επίσης αναφέρεται στα μαθηματικά στην εκπαίδευση και σε ορισμένα από τα μαθηματικά που χρησιμοποιούνται στην επιστήμη των υπολογιστών. Ένα καλογραμμένο αλλά και απαιτητικό βιβλίο, που προσφέρει έναν πλούτο θεμάτων.

Περιοδικό «Οδός Πανός» - Αφιέρωμα στον Δάντη

Με αφορμή τα 700 χρόνια από τον θάνατο του συγγραφέα της Θείας Κωμωδίας, του περίφημου Δάντη (1265-1321), το περιοδικό «Οδός Πανός» έκανε στο τελευταίο τεύχος του ένα πλούσιο αφιέρωμα σε αυτόν. Με μια σειρά εργασιών από καταξιωμένους μελετητές του Δάντη, πολλοί από τους οποίους είναι καθηγητές πανεπιστημίου, αναδεικνύονται διάφορες πλευρές του έργου του, της πορείας του στα ιταλικά γράμματα, της πολιτικοκοινωνικής κατάστασης της εποχής στην οποία έζησε και των επηρεασμών που το έργο του προκάλεσε σε άλλες ευρωπαϊκές λογοτεχνίες.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα των εκδόσεων.

«Άγνωστες δυνάμεις» του Άρθουρ Κλαρκ

Συγγραφέας: Arthur Clarke
Τίτλος πρωτοτύπου: World of Strange Powers (μεταφορά σε βιβλίο σειράς τηλεοπτικών προγραμμάτων από τον συγγραφέα)
Είδος έργου: Ανεξήγητα φαινόμενα
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: 1985
Ελληνικός τίτλος: Άγνωστες δυνάμεις
Μετάφραση: Χρήστος Ξενούλης
Εκδόσεις: Κάκτος
Έτος 1ης έκδοσης: 1985





Παρουσίαση του βιβλίου στην ιστοσελίδα του Κάκτου.

«Για τη Φύση των Πραγμάτων» του Λουκρήτιου

Συγγραφέας: Λουκρήτιος (Titus Lucretius Carus)
Τίτλος πρωτοτύπου: De rerum natura
Είδος έργου: Ποίηση
Εποχή συγγραφής: 1ος αιώνας π. Χ.
Ελληνικός τίτλος: Για τη Φύση των Πραγμάτων
Μετάφραση: Θεόδωρος Αντωνιάδης
Επιμέλεια: Βασίλης Α. Φυντίκογλου
Εκδόσεις: Θύραθεν
Σειρά: Επικούρεια βιβλιοθήκη
Έτος 1ης έκδοσης: 2012





Το μνημειώδες έπος του Λουκρήτιου Για την Φύση των Πραγμάτων, προάγγελος και μοναδικός αρχαίος πρόγονος της σύγχρονης επιστήμης, είναι η ποιητική εκδοχή του χαμένου ελληνικού έργου Περί Φύσεως του Επίκουρου, της λαμπρότερης έκφανσης της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας: ένας αριστουργηματικός ύμνος στην ελευθερία από τα δεσμά της θρησκείας, του φόβου, των παθών, της άγνοιας. Είναι ο αρχαίος καταστατικός χάρτης της ελεύθερης βούλησης· η τίμια φωνή που έρχεται από τα βάθη των αιώνων να θερμάνει τις καρδιές εκείνων που στέκονται αλύγιστοι μπρος στο θάνατο, με μόνο όπλο την πνευματική εντιμότητα. Λίγοι αρχαίοι συγγραφείς εμπνέουν τον σεβασμό που έχει κερδίσει με το De rerum natura ο Λουκρήτιος. Επιστήμονας, ποιητής, επικούρειος φιλόσοφος, έγραψε ένα έργο βαθιά διαποτισμένο από το παράδοξο: έγραψε ποίηση πατώντας πάνω στο θάνατο της ποίησης –του έρωτα, του φόβου, της επιθυμίας, του μύθου και της ψευδαίσθησης, του λάθους, της παράδοσης, της θρησκείας. Το μόνο που τον εκστασιάζει είναι το μυστήριο που αποκάλυψε η επικούρεια φιλοσοφία. Και τούτο το μυστήριο είναι πως δεν υπάρχει κανένα μυστήριο· μοναχά κάτι αραχνοφωλιές μες στον ανθρώπινο νου…

Το De rerum natura γράφτηκε με κόπο, όπως δηλώνει ο συγγραφέας του, αλλά και με κατάδηλο ενθουσιασμό. Ο Λουκρήτιος επισημαίνει πόσο δύσκολο του ήταν να μεταφέρει σε λατινικό στίχο «τις ανακαλύψεις των Ελλήνων που τις τυλίγει σκοτάδι», στην προσπάθειά του να καταστήσει ελκυστική για τον αναγνώστη του την επικούρεια φυσική· αλλά, όπως γράφει, «υπομένω κάθε κόπο και ξάγρυπνος περνώ νύχτες ατάραχες, ψάχνοντας τις λέξεις και τους στίχους που θα μου δώσουν τη δύναμη ν’ ανοίξω το δρόμο για το πνεύμα σου ρίχνοντας φως λαμπρό για να μπορέσεις να δεις σ’ όλο τους το βάθος τα κρυμμένα μυστικά»… Κατόρθωσε έτσι να συγγράψει ένα από τα σπουδαιότερα έργα όλων των εποχών, όχι απλώς χάρη στις λογοτεχνικές αρετές του αλλά, όπως επισημαίνει ο ίδιος, «γιατί μιλώ για πράγματα σπουδαία και μεγάλα, κι αγωνίζομαι να λευτερώσω το νου από τα δεσμά της θρησκείας· κι ακόμη, γιατί πλάθω στίχους φωτεινούς για θέματα σκοτεινά, αγγίζοντάς τα όλα με τη χάρη των Μουσών».

Πηγή: https://thyrathen.gr/

«Ο αναρχικός τραπεζίτης» του Φερνάντο Πεσσόα

Συγγραφέας: Fernando Pessoa
Τίτλος πρωτοτύπου: O Banqueiro Anarquista
Είδος έργου: Διήγημα
1η έκδοση στην πορτογαλική γλώσσα: Revista Contemporánea, 1922
Ελληνικός τίτλος: Ο αναρχικός τραπεζίτης
Μετάφραση (από τα γερμανικά): Γιάννης Κοιλής
Εκδόσεις: Γράμματα
Σειρά: Λογοτεχνία
Έτος έκδοσης: 1989





Ένα έργο-σταθμός στη συγγραφική πορεία του Φερνάντο Πεσσόα, που σχεδίαζε να επεκτείνει -χωρίς τελικά να προλάβει να το κάνει- λίγο πριν από τον θάνατό του. Το διήγημα ανήκει στο είδος που ο ίδιος αποκαλούσε «διαλεκτική σάτιρα», η τεχνική του οποίου συνίσταται στην παραμόρφωση των ανθρώπινων αντιφάσεων μέχρι την γελοιότητα. Το έργο έχει κυκλοφορήσει σε αρκετές εκδόσεις στην Ελλάδα, τις οποίες θα παρουσιάσουμε μελλοντικά. (Η .Ο.)

«Μα τι μου λέτε τώρα! Εσείς αναρχικός; Από που κι ως που αναρχικός; Ίσως να εννοείτε τη λέξη διαφορετικά...»
«Διαφορετικά απ' ό,τι συνηθίζεται; Όχι, καθόλου. Τη χρησιμοποιώ με τη συνηθισμένη της έννοια».
«Θέλετε λοιπόν να πείτε πως είστε αναρχικός κατά την ίδια έννοια που είναι κι αυτοί στα συνδικάτα; Πως δεν υπάρχει δηλαδή καμιά διαφορά ανάμεσα σ' εσάς και τους βομβιστές, τους αναρχοσυνδικαλιστές;»
«Όχι, υπάρχει διαφορά... Και βέβαια υπάρχει διαφορά. Μόνο που δεν είναι αυτή που νομίζετε. [...] «Είμαι άλλο τόσο αναρχικός στην πράξη, όσο και στη θεωρία. Και μάλιστα περισσότερο, πολύ περισσότερο απ' αυτούς για τους οποίους μιλήσατε. Το αποδεικνύει ο τρόπος με τον οποίο ζω». [...]

Πηγή: https://www.protoporia.gr/

«Το γλωσσικό ένστικτο» του Στήβεν Πίνκερ

Συγγραφέας: Steven Pinker
Τίτλος πρωτοτύπου: The Language Instinct
Είδος έργου: Εξελικτική ψυχολογία της γλώσσας
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: William Morrow and Company, New York 1994
Ελληνικός τίτλος: Το γλωσσικό ένστικτο
Μετάφραση: Ευαγγελία Μούμα
Επιστημονική επιμέλεια: Αλέξης Καλοκαιρινός & Γιώργος Μαλάμης
Οργάνωση του κειμένου: Αλέκος Μάμαλης
Διορθώσεις: Παντελής Μπουκάλας
Εκδόσεις: Κάτοπτρο
Σειρά: Εγκέφαλος και νόηση
Έτος έκδοσης: 2000

«Ελπίζω να εξηγήσω στον αναγνώστη τι βρίσκεται πίσω από τις πρόσφατες ανακαλύψεις των γνωσιακών επιστημών και της γλωσσολογίας: καθολικές βαθιές τομές, νοήμονα βρέφη, γονίδια γραμματικής, τεχνητά νευρωτικά δίκτυα, χιμπαντζήδες που χειρίζονται σήματα, ομιλούντες Νεάντερταλ, παιδιά σε άγρια κατάσταση, παράδοξες εγκεφαλικές βλάβες, έρευνες για τη μητέρα όλων των γλωσσών. Ελπίζω να απαντήσω γιατί η γλώσσα είναι για μας τους ανθρώπους ένα ένστικτο, γιατί υπάρχουν τόσο πολλές γλώσσες, γιατί είναι δύσκολο για τους ενήλικους να μάθουν μια ξένη γλώσσα και γιατί κανείς δεν γνωρίζει τον πληθυντικό της λέξης Walkman...» (Steven Pinker, από τον πρόλογο)

«Ένα από τα μεγαλύτερα ευεργετήματα που έκανα ποτέ στον εγκέφαλό μου ήταν ότι διάβασα το βιβλίο του Pinker. Όσοι στερούνται ειδικών γνώσεων θα καταγοητευτούν από την πραγματικά διαυγή και εμπνευσμένη εισαγωγή στον συναρπαστικό κόσμο της γλωσσολογίας. Οι ορθόδοξοι κοινωνικοί επιστήμονες —και οι βιολόγοι «συνοδοιπόροι» τους— θα βρεθούν ενώπιον μιας σφοδρής δαρβινικής αμφισβήτησης των πιο πεφιλημένων δογμάτων τους. Όσοι διακατέχονται από σχολαστικισμό απέναντι στις λέξεις, όπως εγώ, θα φρονηματιστούν και θα μεταμεληθούν. Ακόμη και αν δεν συμμερίζεστε τις απόψεις του συγγραφέα, το υπέροχο αυτό έργο θα σας γοητεύσει και θα αιχμαλωτίσει το ενδιαφέρον σας.» (Richard Dawkins, ομότιμος καθηγητής βιολογίας, Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης)

Πηγή: https://katoptro.gr/

«Όλοι θέλουν να χορεύουν» του Αλμπέρτο Γκαρλίνι

Συγγραφέας: Alberto Garlini
Τίτλος πρωτοτύπου: Tutto il mondo ha voglia di ballare
Είδος έργου: Μυθιστόρημα
1η έκδοση στην ιταλική γλώσσα: Ed. Mondadori, 2007
Ελληνικός τίτλος: Όλοι θέλουν να χορεύουν
Μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης
Επιμέλεια: Μπίλη Μητσικάκος
Εκδόσεις: Πόλις
Έτος έκδοσης: 2021



**Γράφει ο Γιάννης Δρούγος

Η υπόθεση του μυθιστορήματος, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πόλις, ξεκινά το 1975 (και καλύπτει χρονικά σχεδόν μια εικοσαετία) στην επαρχία της Πάρμας, με το έθιμο της τελετουργικής σφαγής του χοίρου. Παρών στο τελετουργικό είναι ο οκτάχρονος Ρομπέρτο που, εκείνη την ημέρα, αποκτά έναν καινούργιο φίλο, τον Ρικάρντο. Εντελώς τυχαία, τα δύο παιδιά συναντούν στη γύρω περιοχή τον Βίκι, που τους σώζει από μπλέξιμο με μια ομάδα ναρκομανών. Το προηγούμενο βράδυ δολοφονείται ο Πιερ Πάολο Παζολίνι.

Ένας κύκλος κλείνει, ένας άλλος ανοίγει, ξημερώνει μια νέα εποχή όπου ο κόσμος είναι απέραντος και η παλίρροια ξεβράζει πτώματα, με την ακροδεξιά σε άνοδο. Ο Βίκι γίνεται ένας άλλος, γίνεται συγγραφέας, γίνεται Πιερ (αναφορά και φόρος τιμής του Garlini στον Ιταλό πεζογράφο Πιερ Βιτόριο Τοντέλι, που εντάσσεται ως ήρωας στην αφήγηση).

Τα χρόνια περνούν, τα δύο αγόρια, Ρομπέρτο και Ρικάρντο, μπαίνουν στην εφηβεία με σώματα που σπαρταρούν για ζωή, δράση και πάθος. Ο Ρικάρντο ερωτεύεται την Κιάρα, ο Ρομπέρτο ξανασυναντά τον Βίκι-Πιερ, ενώνονται για λίγο και σύντομα οι δρόμοι τους χωρίζουν.

Ρομπέρτο, Ρικάρντο και Κιάρα αποτελούν μια τριάδα σφιχτή σαν γροθιά. Ζουν ακραία, επιθυμούν να κατακτήσουν τον κόσμο και τον διασχίζουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα και εντελώς μεθυσμένοι. Ο Πιερ θυμάται, μετανιώνει, αναζητά, ψηλώνει και λυγίζει, διασχίζοντας μόνος του τον χάρτη του κόσμου.

Τέσσερις ήρωες που χορεύουν στους ρυθμούς των αλλαγών της δεκαετίας του '80, εποχής της ελευθερίας, του άκρατου καταναλωτισμού και της ξέφρενης μουσικής. Η μια μέρα γιορτή κι η επόμενη, παγωνιά. Ο έρωτας είναι ήλιος που μετατρέπεται σε ολισθηρό οδόστρωμα, η εκκωφαντική μουσική σιγεί απέναντι στη σιωπή της πέτρας και της θύελλας της ιστορίας. Μια επιθυμία για φιλιά μεγάλα σαν ωκεανούς κι ένα τελευταίο καθρέφτισμα στο νερό.

Ποιητικό και κοφτερό μαζί το κείμενο του Garlini, που βρίθει φιλοσοφικών συμβολισμών και αναφορών σε κορυφαία έργα της λογοτεχνίας και της ποίησης, με αυτή του Ουόλτ Ουίτμαν να πρωτοστατεί. Εκθαμβωτικής ομορφιάς γραφή, με βάθος και σκάψιμο κάτω από τη ρίζα. Η σπουδαία μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη ανέδειξε την κάθε ανάσα και την κάθε σιωπή.

«Ανδρία» και «Αυτοτιμωρούμενος» του Τερέντιου

Συγγραφέας: Τερέντιος (Publius Terentius Afer)
Τίτλος πρωτοτύπων: Andria & Heauton timorumenos
Είδος έργου: Θέατρο
Έτη συγγραφής: 166 & 163 π.Χ.
Ελληνικοί τίτλοι: «Ανδρία» & «Αυτοτιμωρούμενος»
Εισαγωγή - Μετάφραση - Σχόλια: Αντώνης Σακελλαρίου
Διορθώσεις: Καλλιρρόη Τόλη-Κόττα
Εκδόσεις: Πατάκης
Σειρά: Λατίνοι συγγραφείς
Έτος έκδοσης: 2006




Μια ακόμη θαυμάσια έκδοση στη σειρά των Λατίνων συγγραφέων του Πατάκη, με σύγχρονη μετάφραση και παράθεση του λατινικού πρωτοτύπου ώστε να είναι χρήσιμο και στον αναγνώστη που θέλει να έχει εποπτεία του λατινικού κειμένου, αλλά και στον σπουδαστή της λατινικής γλώσσας και γραμματείας. Τα σχόλια είναι αρκετά συνοπτικά, αλλά αρκούντως επεξηγηματικά, και η βιβλιογραφία που παρατίθεται στο τέλος του βιβλίου είναι επαρκέστατη.

Ο Τερέντιος είχε καταγωγή από την Αφρική και αρχικά ήταν δούλος του συγκλητικού Τερέντιου Λουκανού, ο οποίος γρήγορα διέγνωσε τις ικανότητές του, του χάρισε την ελευθερία του, τον σπούδασε και του έδωσε το όνομά του. Γρήγορα ο νεαρός από την Αφρική μπήκε στον κύκλο του Σκιπίωνα του Αφρικανού του Νεώτερου και έγινε φίλος με τον ίδιο, καθώς και με τον Λαίλιο, επιφανές στέλεχος των καλλιεργημένων κύκλων της εποχής. Γρήγορα έμαθε να χειρίζεται άριστα τη λατινική γλώσσα, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα ώστε κατηγορήθηκε ότι τις κωμωδίες του τις είχαν γράψει στην πραγματικότητα ο Σκιπίων ή ο Λαίλιος, ή τουλάχιστον είχαν γράψει κάποια μέρη τους. Γεγονός είναι όμως ότι τα έργα του έχουν μια ποιότητα απαράμιλλη μέχρι την εποχή εκείνη, μια ψυχολογική εμβάθυνση των ηρώων του και μια τόσο εκλεπτυσμένη γλώσσα που μπορούσαν να συγκριθούν μόνο με αυτές του Πλαύτου -ίσως μάλιστα και να τον ξεπερνούσαν.

Τα πρότυπα του Τερέντιου, στα οποία ήταν στενά προσηλωμένος, είναι ελληνικά και αντλούνται από τη Νέα και τη Μέση Κωμωδία. Η τεχνική του contaminatio είναι πανταχού παρούσα και η δομή των έργων του είναι ιδιαίτερα προσεγμένη και οργανωμένη, με καθαρότητα και γλαφυρότητα στη γλώσσα. Οι χαρακτήρες των κωμωδιών του παρουσιάζονται με τρόπο που θυμίζει το λεπτό χιούμορ και την αληθοφάνεια του Μένανδρου, είναι ανθρώπινοι και δείχνουν ευπρέπεια και αξιοπρέπεια. Η κωμική του τέχνη είναι κατώτερη και από αυτήν του Μένανδρου και από του Πλαύτου, αλλά τα έργα του διακρίνονται, όπως είπαμε, από μια λεπτότητα και μια συγκράτηση σε σχέση με τον κεφάτο ρυθμό του Πλαύτου, και απευθύνονται περισσότερο σε μια ελίτ. Στους προλόγους του ξεφεύγει από τα πρότυπά του, τους κάνει να μοιάζουν με φιλολογικά μανιφέστα, στα οποία δίνει εξηγήσεις για την τεχνική και τις πηγές του. Στα έργα του δεν χρησιμοποιεί καθόλου τον χορό και κάνει μειωμένη χρήση των cantica. Έχουν διασωθεί 6 έργα του Τερέντιου, όλα ακέραια, και όλα διαδραματίζονται στην Ελλάδα. Είναι -θα μπορούσε να πει κανείς- έργα ελληνικά στον τόνο και λατινικά στη γλώσσα.

Ο Τερέντιος πρόσφερε στον λατινικό πολιτισμό την αξία της humanitas, η οποία υπήρχε ήδη στην αρχαία ελληνική λογοτεχνία, αλλά περίμενε τη σειρά της στη Ρώμη. Διαβάστηκε στην εποχή του και μέχρι το τέλος του ρωμαϊκού μεσαίωνα. Την εποχή της Αναγέννησης θεωρείται μαζί με τον Πλαύτο πρόδρομος της κωμωδίας των ηθών.

Και τα δύο έργα αυτού του τόμου έχουν ως πρότυπα τις ομώνυμες κωμωδίες του Μενάνδρου Ανδρεία και Εαυτόν τιμωρούμενος, στην Andria όμως παίρνει στοιχεία και από άλλη κωμωδία του Μένανδρου, την Περινθεία, κάνοντας contaminatio.

Η. Ο.

«Τα ποιήματα» του Έντγκαρ Άλαν Πόε

Συγγραφέας: Edgar Allan Poe
Τίτλος ελληνικής έκδοσης: Τα ποιήματα
Είδος έργου: Ποίηση
Μετάφραση - Πρόλογος: Νίκος Σημηριώτης
Εκδόσεις: Ζαχαρόπουλος
Έτος έκδοσης: 1981









Είναι γεμάτο έκσταση και μελαγχολία το έργο του Πόε. Απ' τα μικρά του χρόνια ο ποιητής κλυδωνιζόταν ανάμεσα σε ατελείωτες σκυθρωπές ονειροπολήσεις, φωτισμένες κάπου-κάπου μ' ένα φως εκτυφλωτικό, που έριχνε την ψυχή του απ' την πιο υπερβολική έξαρση του ιλίγγου στην πιο απελπισμένη κατάπτωση αυτοκτονίας. Γίνεται ο ιερέας μιας μυστικής θρησκείας της εκστατικής ομορφιάς, αλλά μιας ομορφιάς θλιμμένης, πονεμένης, μελαγχολικής. Νεκρές, ασάλευτες στην πένθιμη σιωπή του τάφου ή ενάερες σ' ουράνια οράματα, οι μεταρσιωμένες Λενώρες και Ειρήνες γίνονται αντικείμενα λατρείας για τον πλατωνικό εραστή τους.

(Από τον πρόλογο του βιβλίου)

«Μελέτη περί των ατσιγγάνων και της γλώσσης αυτών» του Αλέξανδρου Πασπάτη

Φαίνεται δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι κατά τα μέσα του 19ου αιώνα θα υπήρχαν πολλοί Έλληνες με τα απαραίτητα επιστημονικά εφόδια για να πραγματοποιήσουν μια πρωτοποριακή γλωσσολογική έρευνα, σε μια εποχή μάλιστα που η συγκριτική γλωσσολογία έκανε διεθνώς τα πρώτα της διστακτικά βήματα. Κι όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει εδώ με τον Αλέξανδρο Πασπάτη (1814-1891), ιατρό κατ' επάγγελμα, γνώστη πολλών γλωσσών αλλά και ιστορίας, αρχαιολογίας και γλωσσολογίας.

Ο Αλέξανδρος Πασπάτης γεννήθηκε στη Χίο το 1814. Μετά την καταστροφή και τη σφαγή του 1822 ο μικρός Αλέξανδρος αιχμαλωτίστηκε από τους Τούρκους για να πουληθεί σε σκλαβοπάζαρο, όμως η μητέρα του μπόρεσε να τον εντοπίσει και να τον εξαγοράσει. Η οικογένεια κατέφυγε αρχικά στη Μάλτα και κατόπιν ο Αλέξανδρος, με μια αποστολή δώδεκα παιδιών και μετά από ταξίδι 120 ημερών, βρέθηκε στη Βοστώνη φιλοξενούμενος στο σπίτι του Marshall P. Wilder. Τον σπούδασαν εκεί και αποφοίτησε το 1831 από το κολλέγιο Amherst, από το οποίο, σύμφωνα με όσα έχουν γραφεί, δύσκολα βρέθηκε αξιότερος απόφοιτος. Αμέσως μετά επέστρεψε στην Ευρώπη και σπούδασε ιατρική στα Πανεπιστήμια του Παρισιού και της Πίζας. Το 1840 βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου άσκησε την ιατρική μέχρι το 1879 που συνταξιοδοτήθηκε. Πήγε τότε στην Αθήνα και έζησε εκεί ως τον θάνατό του το 1891.

Στο αρχείο αποφοίτων του Κολλεγίου Amherst, αναφέρονται τα εξής για τον Πασπάτη: «Ένας βαθύς και ακριβής σπουδαστής, σχεδόν απαράμιλλη αυθεντία στην βυζαντινή ιστορία και αρχαιολογία, και επιφανής γλωσσολόγος. Γνώστης δεκαέξι γλωσσών, με λογοτεχνική παραγωγή κυρίως στα αγγλικά, γαλλικά και ελληνικά».

Η δράση του Πασπάτη στην Κωνσταντινούπολη δεν περιορίστηκε στην ιατρική. Το 1861 ίδρυσε, μαζί με άλλους πέντε ανθρώπους των γραμμάτων τον Φιλολογικό Ελληνικό Σύλλογο, που πολύ γρήγορα απέκτησε χιλιάδες μέλη και ίδρυσε σχεδόν διακόσια σχολεία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μέχρι τη μικρασιατική καταστροφή.

Το συγγραφικό του έργο ήταν πολύ σημαντικό και πολύπλευρο. Θα δούμε μερικά από τα έργα του (στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί κανείς να κάνει κλικ πάνω στο έργο για να το βρει ψηφιοποιημένο):
- Υπόμνημα περί του γραικικού νοσοκομείου των Επτά Πύργων (1862)
- Etudes sur les Tchinghianes ou Bohemiens de l'Empire Ottoman (1870)
- Βυζαντιναί μελέται (1877)
- Remarks on the revised version of the New Testament (1883)
- Τα Βυζαντινά Ανάκτορα και τα πέριξ αυτών Ιδρύματα (1885)
- Το Χιακόν γλωσσάριον (1888)
- Πολιορκία και Άλωσις της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Οθωμανών (1890)

Η μελέτη για την γλώσσα των τσιγγάνων δημοσιεύθηκε το 1857 και είναι από τα πρώτα του έργα, ίσως το πιο πρωτότυπο στη σύλληψή του. (Η. Ο.)

Συγγραφέας: Αλέξανδρος Πασπάτης
Τίτλος πρωτοτύπου: Μελέτη περί των ατσιγγάνων και της γλώσσης αυτών
Είδος έργου: Συνοπτική παρουσίαση της τσιγγάνικης γλώσσας
1η έκδοση: Περιοδικό Πανδώρα, 1857
Πρόλογος στην παρούσα έκδοση: Γιάννης Μηλιός
Εκδόσεις: Εκάτη
Έτος έκδοσης: 1995






Η μελέτη αυτή τοποθετείται σε μια εποχή κατά την οποία έχει πλέον λυθεί οριστικά και με επιστημονικό τρόπο το ζήτημα της προέλευσης των τσιγγάνων και της γλώσσας τους. Έχουν ανασκευαστεί οι απόψεις που τους ήθελαν προερχόμενους από την Αίγυπτο, και έχει αποδειχθεί ότι οι ρίζες τους βρίσκονται στην Ινδία, ενώ η γλώσσα τους, από την οποία παρήχθησαν στη συνέχεια μια σειρά από διαφορετικές διαλέκτους, είναι θυγατρική της σανσκριτικής και συγγενής των νεοϊνδικών χιντί και παντζάμπι [...] Στο πλαίσιο αυτό ο Πασπάτης μελετάει την «τουρκογύφτικη» διάλεκτο των τσιγγάνων που κατοικούσαν στις συνοικίες Εϊβάν Σεράι και Σουλού Κουλέ της Κωνσταντινούπολης, καθώς και στην Ανατολική Θράκη,

(Απόσπασμα από τον πρόλογο)

«Ο λόγος στην εποχή της επιστήμης» του Χανς-Γκέοργκ Γκάνταμερ

Ο Χανς-Γκέοργκ Γκάνταμερ (Hans Georg Gadamer, 1900-2002) υπήρξε ο κορυφαίος εκπρόσωπος της φιλοσοφικής ερμηνευτικής στον 20ό αιώνα, συνενώνοντας στο εσωτερικό του έργου του επιδράσεις προερχόμενες από την αρχαία ελληνική και την κλασική γερμανική φιλοσοφία, καθώς επίσης και από τη θεμελιώδη οντολογία του Μάρτιν Χάιντεγκερ. Σημαντικότερο έργο του: Αλήθεια και Μέθοδος (Wahrheit und Methode, 1960).

Συγγραφέας: Hans-Georg Gadamer
Τίτλος πρωτοτύπου: Vernunft im Zeitalter der Wissenschaft
Είδος έργου: Κείμενα φιλοσοφικής ερμηνευτικής
1η έκδοση στη γερμανική γλώσσα: 1976
Ελληνικός τίτλος: Ο λόγος στην εποχή της επιστήμης
Μετάφραση: Λευτέρης Αναγνώστου
Εκδόσεις: Νήσος
Σειρά: Παραδόσεις 2
Έτος έκδοσης: 1997




Είναι ολοφάνερο ότι αυτό που αποκαλούμε φιλοσοφία δεν είναι επιστήμη με την ίδια έννοια που είναι οι λεγόμενες θετικές επιστήμες. Κάτι «θετικό», δεδομένο, ως πεδίο που ερευνάται από τη φιλοσοφία και έχει τη θέση του πλάι στα δεδομένα πεδία έρευνας των άλλων επιστημών, αυτό δεν είναι ασφαλώς η περίπτωση της φιλοσοφίας. Αντικείμενό της είναι το όλον. Αυτό το όλον όμως δεν είναι μόνο, όπως κάθε όλον, το σύνολο όλων των μερών του. Ως όλον είναι μια ιδέα που ξεπερνά όλες τις πεπερασμένες δυνατότητες γνώσης. Κατά συνέπεια δεν είναι κάτι που θα μπορούσαμε να γνωρίσουμε με επιστημονικό τρόπο. Και όμως, έχει νόημα να μιλούμε για την επιστημονικότητα της φιλοσοφίας. Με τον όρο «φιλοσοφία» πολλοί εννοούν μερικά υποκειμενικά και ιδιωτικά ζητήματα, όπως είναι η προσωπική κοσμοθεώρηση, που νομίζει πως στέκεται υπεράνω όλων των αξιώσεων επιστημονικότητας. Απέναντι σε αυτή την αντίληψη η φιλοσοφία μπορεί δικαίως να αποκαλείται επιστημονική, διότι, παρ' όλες τις διαφορές της από τις θετικές επιστήμες, διατηρεί μια δεσμευτική εγγύτητα προς αυτές, που την ξεχωρίζει από την κοσμοθεώρηση, η οποία στηρίζεται σε υποκειμενικά προφανείς απόψεις. Αυτή η ξεχωριστή της θέση δεν ανάγεται μόνο στην προέλευση της φιλοσοφίας - τότε φιλοσοφία και επιστήμη ήταν με αναπόσπαστο τρόπο ένα, ενώ και οι δύο είναι δημιούργημα των Ελλήνων. Με τον γενικό τίτλο «φιλοσοφία» οι Έλληνες χαρακτήριζαν όλες τις θεωρητικές γνώσεις.

(Απόσπασμα από την έκδοση)

Πηγή: https://www.nissos.gr/

Ένα εκτενές άρθρο για τον Χανς-Γκέοργκ Γκάνταμερ και για τις αναγνωστικές θεωρίες έχουμε γράψει εδώ.

«Ο μεγάλος χρόνος» του Φριτς Λάιμπερ

Συγγραφέας: Fritz Leiber
Τίτλος πρωτοτύπου: The big time
Είδος έργου: Μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: 1958
Ελληνικός τίτλος: Ο μεγάλος χρόνος
Μετάφραση: Τζένη Μαστοράκη
Εκδόσεις: Εξάντας
Έτος 1ης έκδοσης: 1978







Ένα από τα κλασικά έργα της «Χρυσής Εποχής» της επιστημονικής φαντασίας, από έναν από τους μεγαλύτερους συγγραφείς εκείνης της περιόδου. Η ελληνική έκδοση ανήκει στη σειρά των περίφημων εκδόσεων του Εξάντα της δεκαετίας του '70, που επιμελείτο ο Βασίλης Καλλιπολίτης.

Στο απώτερο μέλλον υπάρχουν δύο φατρίες, και οι δύο ικανές να ταξιδεύουν μέσα στον χρόνο, οι οποίες έχουν εμπλακεί σε μια μακροχρόνια σύγκρουση που ονομάζεται «Ο Πόλεμος της Αλλαγής». Η μέθοδος των πολεμικών επιχειρήσεων περιλαμβάνει την επέμβαση στο παρελθόν και την αλλαγή των αποτελεσμάτων στα γεγονότα της ιστορίας (ένα είδος χρονικού πολέμου). Οι δύο αντίπαλες ομάδες ονομάζονται «Αράχνες» και «Φίδια» από τα ονόματα των χορηγών που τις υποστηρίζουν. Οι αληθινές ταυτότητες των Αραχνών και των Φιδιών, το πώς επιλέχθηκαν αυτά τα ψευδώνυμα ή αν είναι κατά κάποιο τρόπο περιγραφικά, είναι άγνωστα.

Η έκδοση είναι πολύ επιτυχημένη, η μετάφραση της Τζένης Μαστοράκη είναι για μια ακόμα φορά υποδειγματική και το τελείως πρωτότυπο εξώφυλλο είναι δημιουργία της γνωστής ζωγράφου Γιώτας Καλλιακμάνη.

Η. Ο.

«Ο μάγειρας του "Αλκυόνη"» του Αντρέα Καμιλλέρι

Η τελευταία ιστορία του Αντρέα Καμιλλέρι με ήρωα τον περίφημο αστυνόμο Μονταλμπάνο κι επίσης το πιο πρόσφατο βιβλίο του στην ελληνική γλώσσα. Θα ακολουθήσει ακόμα μια ιστορία του πολύ ανθρώπινου και ελκυστικού αυτού ήρωα της αστυνομικής λογοτεχνίας, που ο Ιταλός συγγραφέας έγραψε αρκετά χρόνια πριν από τον θανατό του με σκοπό να εκδοθεί ως «κύκνειο άσμα» του, και το οποίο θα περιμένουμε. Στο μεταξύ, ο Μονταλμπάνο μάς καλεί σε μια ακόμη συναρπαστική περιπέτεια. (Η. Ο.)

Συγγραφέας: Andrea Camilleri
Τίτλος πρωτοτύπου: Il cuoco dell'Alcyon
Είδος έργου: Αστυνομικό μυθιστόρημα
1η έκδοση στην ιταλική γλώσσα: Sellerio Editore, Palermo 2019
Ελληνικός τίτλος: Ο μάγειρας του "Αλκυόνη"
Μετάφραση: Φωτεινή Ζερβού
Επιμέλεια - Διορθώσεις: Γιώργος Κασαπίδης
Εκδόσεις: Πατάκης
Σειρά: Σύγχρονη ξένη λογοτεχνία
Έτος 1ης έκδοσης: 2021




Η ιστορία αρχίζει δραματικά, με απολύσεις υπαλλήλων και εργατών κάποιου ναυπηγείου που διευθύνει ένα διεφθαρμένο και αδίστακτο αφεντικό, ο επονομαζόμενος Τζοτζό· και με την αυτοκτονία, μέσα σε μια αποθήκη, ενός απελπισμένου πατέρα. Από αυτό το σημείο ξεκινά η πολύπλοκη και εντυπωσιακή δράση μιας υπόθεσης που περιλαμβάνει κάποια σημεία «σταθμούς», τη διάλυση του αστυνομικού τμήματος της Βιγκάτα, τη δύστροπη και οξύθυμη μοναξιά του κουρασμένου Μονταλμπάνο, τους φόβους του Αουτζέλλο και του Φάτσιο (μέχρι και την αποδιοργάνωση του Καταρέλλα), την παράξενη συνωμοσία του FBI, τη σκοτεινή εμφάνιση ενός «μεγάλου ιστιοπλοϊκού». Η γολέτα «Αλκυόνη» είναι ένα πλοίο-φάντασμα, «είχε τη συνήθεια να παραμένει ελάχιστα στο λιμάνι και να εξαφανίζεται». Κανείς δεν ξέρει τι κρύβει στο κύτος του. Χαρτοπαικτική λέσχη; Πορνείο με προκλητικές συνοδούς πολυτελείας; Ή μήπως κάτι ακόμη πιο σκοτεινό;

(Από την παρουσίαση του βιβλίου στο οπισθόφυλλο)

«Οι Μικροαστοί» του Μαξίμ Γκόρκι

Συγγραφέας: Макси́м Го́рький
Τίτλος πρωτοτύπου: Мещане (Meshchane)
Είδος έργου: Θέατρο
1η παράσταση στη ρωσική γλώσσα: 1902
Ελληνικός τίτλος: Οι Μικροαστοί
Μετάφραση: Μαργαρίτα Χαλαύτρη
Εκδόσεις: Κοροντζής
Έτος έκδοσης: 2010







Εξαιρετικά σύγχρονο αν και γραμμένο στις αρχές του 20ού αιώνα, μας παρουσιάζει την πραγματικότητα της προεπαναστατικής Ρωσίας, μια εποχή πατριαρχίας και κυριαρχίας των μεγαλύτερων σε ηλικία ανθρώπων, μικροαστούς με συμπλέγματα και φοβίες, μια νέα γενιά που διαφωνεί αλλά δεν ξέρει πώς να διεκδικήσει, και μια εργατική τάξη που βρίσκεται σε περίοδο συνειδητοποίησης των δικαιωμάτων της. Το έργο ανέβηκε στη σκηνή το 1902, σκηνοθετημένο από τον Στανισλάβσκι, και γνώρισε τεράστια επιτυχία παρά την άγρια επέμβαση της λογοκρισίας.

Η. Ο.

«Σημειώσεις για ένα ναυάγιο» του Ντάβιντε Ενία

Συγγραφέας: Davide Enia
Τίτλος πρωτοτύπου: Appunti per un naufragio
Είδος έργου: Προσωπικές μαρτυρίες
1η έκδοση στην ιταλική γλώσσα: Sellerio Editore, Palermo 2017
Ελληνικός τίτλος: Σημειώσεις για ένα ναυάγιο
Μετάφραση: Σταύρος Παπασταύρου
Επιμέλεια: Γιώργος Κασαπίδης
Εκδόσεις: Πατάκης
Σειρά: Ντοκουμέντα - Μαρτυρίες
Έτος 1ης έκδοσης: 2020




Λαµπεντούζα, από την αρχαία ελληνική λέξη λέπας, τον απόκρηµνο βράχο που τον τρώνε µε µανία τα στοιχεία της φύσης, µα εκείνος αντιστέκεται και µένει ολόρθος καταµεσής στην απεραντοσύνη του πελάγους. Ή από το λαµπάς, τη φλόγα που λάµπει στο σκοτάδι, το φως που νικάει τη σκοτεινιά. Πάνω σ’ αυτό το νησί του Νότου της Ιταλίας, που εκτείνεται ανάµεσα στην Αφρική και την Ευρώπη, ο Ντάβιντε Ενία κοιτάζει καταπρόσωπο αυτούς που έρχονται και αυτούς που περιµένουν, και αφηγείται την ιστορία ενός ναυαγίου, προσωπικού και συλλογικού. Από τη µια πλευρά, ένα πλήθος σε κίνηση, που διασχίζει κράτη ολόκληρα και τελικά τη Μεσόγειο Θάλασσα, σε συνθήκες πέρα από κάθε φαντασία. Από την άλλη, µια χούφτα άντρες και γυναίκες στα όρια µιας εποχής και µιας ηπείρου, που προσπαθούν να τους υποδεχτούν µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Στη µέση ο ίδιος ο συγγραφέας, που πραγµατεύεται την ανακάλυψη όσων αληθινά συµβαίνουν στη θάλασσα και στη στεριά και τη χρεοκοπία των λέξεων, που καταποντίζονται στην απόπειρά τους να κατανοήσουν τα παράδοξα του παρόντος. Έχοντας αγγίξει µε το χέρι την απάνθρωπη τραγωδία των ελλιµενισµών, δίνει τον λόγο στους εθελοντές, στους παιδικούς φίλους, στις µαρτυρίες των νέων που καταφθάνουν σαν από θαύµα στο νησί. Ξεγυµνώνει τις συγκινησιακές επιπτώσεις αυτής της σπαραχτικής και αλλόκοτης πραγµατικότητας, ειδικά στη σχέση µε τον πατέρα του, γιατρό που συνταξιοδοτήθηκε πρόσφατα και ο οποίος δέχεται να τον συνοδεύσει στη Λαµπεντούζα.

Πηγή: https://www.patakis.gr/

«Σημειώσεις ενός Πορνόγερου» του Τσαρλς Μπουκόβσκι

Συγγραφέας: Charles Bukowski
Τίτλος πρωτοτύπου: Notes of a Dirty Old Man
Είδος έργου: Αυτοβιογραφικά άρθρα
1η έκδοση στην αγγλική γλώσσα: Essex House, 1969
Ελληνικός τίτλος: Σημειώσεις ενός Πορνόγερου
Τόμοι: 2
Μετάφραση: Τέο Ρόμβος (τ.1) & Ντίνα Σώτηρα (τ.2)
Εκδόσεις: Απόπειρα
Έτος έκδοσης: 1984

Ο Τσαρλς Μπουκόβσκι στάθηκε για χρόνια ολόκληρα ο λυρικός και ο αφηγητής της λογοτεχνίας του περιθωρίου, γνωστός μόνο στους λίγους. Ασυνήθιστα πνευματώδης και συχνά μ’ έναν παραμυθένιο ρεαλισμό, επιθετικός, βωμολόχος και αισχρός, περιγράφει την άλλη πλευρά του «American way of life», αυτή που οδηγεί το Αμερικάνικο Όνειρο στον Αμερικάνικο Εφιάλτη.

Οι Σημειώσεις ενός Πορνόγερου είναι η αυτοβιογραφία σε συνέχειες ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε θέση επισφαλή. Κάθε πρόταση που ο Τσαρλς Μπουκόβσκι χαράζει πάνω στο χαρτί, μπορεί να είναι η τελευταία του.

Οι Σημειώσεις ενός Πορνόγερου άρχισαν να δημοσιεύονται το Μάη του 1967 στην περιθωριακή εφημερίδα του Λος Άντζελες Open City και έκαναν το συγγραφέα τους διάσημο στην Ευρώπη, τη Νότια Αμερική, τις Ινδίες...

(Απόσπασμα από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)